Gemeente maakt zich belachelijk met kampeerverbod Psy-Fi

Vandaag, woensdag 12 september, is er in de media (zie hier en hier) een hoop reuring geweest over de opgelegde dwangsom van € 10.000 door Gedeputeerde Staten van de Provincie Friesland (GS) aan de festivalorganisatie van Psy-Fi wegens overtreding van het kampeerverbod in de bosschages van de Groene Ster. Bij de Leeuwarder Courant was het zelfs voorpaginanieuws. Dat er sprake was van een massale overtreding van dat verbod was trouwens allang geen nieuws meer. Al vóór aanvang van het festival hebben GSD en anderen ettelijke overtredingen waargenomen en de gemeente Leeuwarden hierop (schriftelijk) aangesproken.

Wat vandaag wel een interessante wending gaf is de bekendmaking dat GS daadwerkelijk heeft opgetreden tegen de overtreding en een dwangsom heeft opgelegd aan Psy-Fi. De festivalorganisatie stelt in haar reactie dat de gemeente Leeuwarden het verbod zelf heeft ingetrokken en er vanaf dat moment dus geen sprake meer kon zijn van een overtreding. De gemeente voelde zich echter tot deze intrekking ‘gedwongen’ omdat Psy-Fi dreigde het festival anders stil te leggen – met alle gevolgen van dien. In tegenstelling tot Leeuwarden liet GS zich echter niet imponeren door dit dreigement. GS stelde Psy-Fi een ultimatum om de tenten te verwijderen uit de bosschages op straffe van een dwangsom. Vandaag heeft ze dus de daad bij het woord gevoegd. Hoewel de hoogte van de dwangsom slechts symbolisch is, gelet op de omzet die een dergelijk festival maakt, kan dit toch als een mijlpaal worden beschouwd.

Het is bekend dat Psy-Fi wel vaker gebruik maakt van dreigementen (bijv. vertrek uit Leeuwarden of stillegging van het festival). Dat heeft ze de afgelopen jaren meerdere keren gedemonstreerd bij bijv. overtredingen op het gebied van geluidsnormen, opiumwet, de voorgeschreven parkeer- en verkeersbepalingen; en nu dit jaar dus de kampeer- en betredingsverboden in de bosschages. In haar blinde streven Psy-Fi ‘te willen behouden voor de stad Leeuwarden’, laat het college zich iedere keer weer piepelen en gijzelen door Psy-Fi, die op haar beurt deze ‘zwakheid’ goed weet uit te buiten. Dat GS echter kennelijk niet met zich laat sollen kwam voor Psy-Fi dan ook onverwacht. En eerlijk gezegd: voor GSD ook.

Toch hebben alle drie partijen boter op hun hoofd. GSD heeft zowel de provincie als de gemeente al in het voorjaar én in de aanloop tot het festival – tot en met de zitting voor een Voorlopige Voorziening bij de bestuursrechter! – meerdere keren gewaarschuwd dat een situatie zoals deze zich voor zou kunnen doen. Onze waarschuwing, of beter gezegd advies, luidde dat het betredings- en kampeerverbod fysiek gestalte zou moeten krijgen door afzetting van bosschages met hekken, zeil of afzetlint. Het gebied is immers veel te groot (ca. 60 ha) voor een handjevol beveiligers of toezichthouders om te handhaven. Helaas bleken onze adviezen aan dovemansoren gericht, met een massale overtreding van het kampeerverbod als resultaat.

Een lijst van de correspondentie over het kampeerverbod, met GSD-adviezen aan de ene kant en de antwoorden daarop (meestal ontkenning) van provincie en gemeente aan de andere kant is natuurlijk te produceren. In het oog springend in dit verband is de uitspraak van de rechter over het verzoek voor een Voorlopige Voorziening van Psy-Fi’s kant. Het festival probeerde daarin om het opgelegde kampeerverbod in de bosschages (dat nota bene opgenomen was als ecologisch belangrijk voorschrift in de omgevingsvergunning) van tafel te krijgen. Het verzoek van Psy-Fi werd afgewezen.

Voor meer inzicht in het ecologisch belang van dit voorschrift  zie GSD-nota “Gemeente Leeuwarden en haar Cultuur Slopen de Natuur

Hier is de relevante passage waarin GSD verzoekt om fysieke maatregelen te treffen om een adequate handhaving van het kampeerverbod mogelijk te maken, maar waar de rechter helaas niet in mee is gegaan (voor een goed begrip: ‘derde-partij’= GSD):

Rechtsoverweging 8 van Uitspraak ECLI:NL:RBNNE:2018:3237

De hele uitspraak kunt u hier lezen.

Kern van het probleem is dat de gemeente coûte que coûte Psy-Fi in de Groene Ster wil laten doorgaan en dit soort zaken al jaren (veel te) veel door de vingers ziet. Ambtenaren betrokken bij de uitvoering en coördinatie van evenementen zitten op schoot bij de festivalorganisaties. Hierdoor ontbreekt het aan de vereiste afstandelijkheid om een juiste belangenafweging te kunnen maken. Burgers worden voor de vorm gehoord en kunnen weliswaar adviezen aanreiken, maar het netto resultaat daarvan blijft nihil (zie bijv. besluitvorming zienswijzen en beslissingen op bezwaar, beide zaken waarvan op deze website veelvuldig melding wordt gemaakt). De meeste slagingskans hebben burgers nog wanneer ze bereid zijn hun grieven aan de rechter voor te leggen. Het is niet voor niets dat de rechter zich ook al eens liet ontvallen ‘helemaal klaar te zijn met deze gemeente en de wijze waarop zij haar festivalbeleid in de open lucht, de Groene ster in het bijzonder, gestalte geeft’. Psy-Fi kent als geen ander deze modus operandi van de gemeente. Ze heeft echter met de provincie buiten de waard gerekend.

Psy-Fi wil de dwangsom aanvechten omdat ze een ‘dealtje’ had met de gemeente. Dat aanvechten mag natuurlijk, het is haar goed recht. Maar met deze massale overtreding van het kampeer- en betredingsverbod is onmiskenbaar vast komen te staan dat Psy-Fi simpelweg te groot is voor de Groene Ster. Het ecologisch belangrijke kampeer- en betredingsverbod is niet meer, met welk argument dan ook, van tafel te vegen. Die geest is nu uit de fles.

Saillant detail hierbij is dat de eerste (en inmiddels door de rechter vernietigde) omgevingsvergunningen uit 2014 gebaseerd zijn op ecologische beoordelingen/rapporten  waarbij er toen al vanuit werd gegaan dat in bosschages NIET werd gekampeerd en dat daar GEEN festival activiteiten zouden plaatsvinden. Dat men zich daaraan nooit heeft gestoord heeft (dat hoefde ook niet, omdat er op deze desondanks op zich overduidelijke voorschriften toch niet werd gehandhaafd) heeft met dat bij elkaar op schoot zitten te maken. 

Tenslotte nog dit….. los van ecologische overwegingen achter het kampeerverbod in de bosschages is er nog het (veiligheids)advies van de brandweer t.a.v. het kamperen tijdens Psy-Fi 2018 (brief Brandweer Fryslân nr. IN/18003993 d.d. 15 augustus 2018).
Ook deze adviezen (toezicht op kamperen op niet toegestane locaties en natuurbrandrisico’s) zijn door de gemeente niet ter harte genomen. Een tweetal relevante passages uit dit advies:

Klik op afbeelding om uitvergroting
klik op afbeelding om uitvergroting

Gemeente-avond over herziening bestemmingsplan Groene Ster

De gemeente Leeuwarden heeft zich voorgenomen om het bestemmingsplan van de Groene Ster te wijzigen. Daardoor moet het eenvoudiger worden voor organisatoren om festivals te houden in de Groene Ster. U begrijpt dat GSD daar tegen is: wij vinden dat festivals in de Groene Ster moeten worden beperkt.

Op woensdagavond 5 september is door de gemeente Leeuwarden een eerste bijeenkomst georganiseerd in het restaurant de Grote Wielen. Deze bijeenkomst werd speciaal georganiseerd voor omwonenden en andere belanghebbenden of geïnteresseerden. Daarnaast waren ook aanwezig: een deputatie van de gemeente Leeuwarden (wethouder, raadsleden en ambtenaren); het begeleidend adviesbureau Bügel Hajema dat het bestemmingsplan in opdracht van de gemeente ontwikkelt; en ten slotte enkele productiemedewerkers van de festivalorganisaties. Hier volgt een verslag van de avond. Het is vooral bedoeld voor degenen die niet aanwezig waren, maar wel geïnteresseerd zijn.

GSD moest vóór aanvang van de bijeenkomst, buiten bij de ingang van het restaurant, flyers uitdelen aan belangstellenden. Van de gemeente mocht dat onder geen beding binnen plaats vinden.

De belangstelling voor de bijeenkomst was overweldigend – en niet zonder reden. Want het voornemen van de gemeente om naast het regulier gebruik van de Groene Ster er ook nog een permanent festivalterrein van te maken, baarde vrijwel alle bezoekers aan de bijeenkomst grote zorgen.

Hoewel de avond gehouden werd in het kader van de inspraak (aldus de uitnodiging), was daarvan echter in het geheel geen sprake. Het was eerder een soort voorlichtingsavond, waarin het traject voor de realisatie van een bestemmingsplan werd uitgelegd met de daarbij behorende inspraakmogelijkheden (advies, zienswijze, beroep, e.d.).

Ook werd aangegeven hoe je het zogenaamde ‘voorontwerpbestemmingsplan’ (het stadium waarin het proces zich op dit moment bevindt) op de site ruimtelijkeplannen.nl kunt raadplegen. Veel te ingewikkeld allemaal; u kunt dit plan hier rechtstreeks vinden. Het voorontwerp – waar het volgens de uitnodiging over zou moeten gaan – werd inhoudelijk niet behandeld. Wel werden algemene voorbeelden genoemd die een dergelijk plan zou kunnen bevatten. Dat is vreemd, want het voorontwerp bevat wel degelijk vrij concrete contouren hoe festivals omgevingstechnisch binnen de Groene Ster zouden kunnen worden ingepast. 

Op het moment van publicatie van dit bericht is sprake van een inzagetermijn (t/m 18 september a.s.) op het voorontwerpbestemmingsplan. Binnen dit termijn kan een advies worden ingediend. Deze fase is overigens facultatief en heeft daarom geen rechtsbescherming vanuit de Wet Algemene Bepalingen Omgevingswet (Wabo) (zie de hierboven aangegeven link voor een beknopte beschrijving over de bestemmingsplanprocedure). Het niet indienen van een advies in deze fase verspeelt daarom niet het recht om in beroep te gaan.

Naast deze procedurele uiteenzetting door het ingehuurde adviesbureau Bügel Hajema deed wethouder Feitsma nog een duit in het zakje met een uitleg waarom een herziening op het bestemmingsplan in zijn ogen nou zo noodzakelijk is. Volgens hem zou die herziening voor alle partijen namelijk meer helder- en duidelijkheid creëren zodat men weet waar men aan toe is, en zou het bovendien de bureaucratische rompslomp verhinderen die de huidige manier van vergunningverlening met zich meebrengt. Naar onze mening lijkt de wijziging van het bestemmingsplan echter enkel bedoeld om voor de komende 10 jaar festivalorganisaties de zekerheid te bieden dat ze muziekfestivals in de Groene Ster kunnen organiseren zonder bang te hoeven zijn dat hun vergunning (en dus hun mogelijkheden) juridisch worden getoetst met alle risico’s voor ze van dien. Feitsma sloot af door te benadrukken dat we nu maar eens een keer naar de toekomst moesten kijken, en dat het met een herzien bestemmingsplan deze keer allemaal wél goed geregeld zou worden. Dat deze opmerking de zaal niet echt overtuigde werd wel duidelijk uit de honende geluiden die veel van de toehoorders niet meer konden onderdrukken.

Daarna was het woord aan omwonenden en reguliere gebruikers van de Groene Ster en konden er vragen worden gesteld. Een samenvatting van de reacties:

  • er was algehele unanimiteit dat de huidige omvang van festivals (in tijd, ruimte, schade, bezoekersaantallen en overlast) onacceptabel is;
  • dat er geen enkele medestander is voor een herziening op het huidige bestemmingsplan en dat dus het houden van (meerdaagse) festivals als afwijkend gebruik op het huidige bestemmingsplan moet worden blijven beschouwd;
  • er grote onvrede is over het verloop van de afgelopen twee festivals, met name Psy-Fi;
  • dat er veel voorstanders zijn voor een vertrek van Psy-Fi uit de Groene Ster;
  • dat de beslaglegging van grote delen van de Groene Ster gedurende vrijwel de gehele zomervakantie, buitenproportioneel is;
  • dat er gezocht moet worden naar een betere balans tussen regulier recreatief gebruik en het houden van festivals (in termen van omvang en onderlinge spreiding);
  • men grote moeite heeft met muziekoverlast in de nachtelijke uren, waarbij Psy-Fi (wederom) de grootste veroorzaker is van overlast;
  • dat men zich nogal verwondert over het feit dat tegen een aantal overtredingen, waaronder het negeren van belangrijke ecologische voorwaarden in de vergunningen en/of gerechtelijke uitspraken, door de gemeente niet handhavend is opgetreden en dat hiermee een vertrouwensbreuk tussen burger en overheid in de hand wordt gewerkt;
  • dat men niet begrijpt dat na vier festivalseizoenen in de Groene Ster er nog steeds geen enkele vorm van routine is opgebouwd bij zowel de gemeente Leeuwarden als de festivalorganisatoren. Na zoveel jaren zou men juist toch mogen verwachten dat de vergunningverlening intussen soepel en procedureel juist verloopt (en niet als “onbehoorlijk bestuur”, zoals de rechter het gedrag van Leeuwarden typeerde) en tevens op een zodanige wijze dat omwonenden en reguliere recreanten het gevoel krijgen gehoord te worden bij het verlenen van vergunningen;
  • dat er een duidelijk gebrek aan vertrouwen is dat de gemeente het in de toekomst wél goed zou kunnen regelen, coördineren en uitvoeren.

Een illustratief voorbeeld hoe vertrouwen wordt beschaamd door de gemeente is de kampeerrestrictie die gold voor Psy-Fi. Deze schreef voor dat er niet in de bosschages mocht worden gekampeerd en dat hierop diende te worden gehandhaafd (door zowel gemeente als festivalorganisatie). Deze bepaling was opgenomen als ecologisch voorschrift in de omgevingsvergunning en nog eens bekrachtigd in een gerechtelijke uitspraak. Bij deze uitspraak heeft GSD nog proberen te bedingen de toegang tot bosschages ook fysiek te verhinderen d.m.v. hekken, zeil of afzetlint (zie rechtsoverweging 8 van de uitspraak). Dit omdat het gebied te groot is om overal toezicht te houden. De rechter is hierin niet meegegaan omdat hij de gemeente voldoende in staat achtte hierop toe te zien. Aanvullende maatregelen heeft de gemeente echter (zoals verwacht) niet getroffen. En jawel hoor, op de dag van de opening van de campings in het noord- en zuidgebied van de Groene Ster werd massaal het kampeerverbod in bosschages door festivalgangers genegeerd. Er werd niet gehandhaafd. De openbare orde zou anders in het geding komen, aldus luidde de verklaring van de gemeente. GSD had hiervoor al nadrukkelijk gewaarschuwd tijdens het kort geding tegen Psy-Fi 2018 (zie eerder genoemde rechtsoverweging). GSD heeft enkele dagen vóór aanvang van het festival het sectorhoofd Handhaving & Evenementen nog gewaarschuwd dat overtreding van het kampeerverbod gaande was. Het heeft allemaal niet mogen baten.

Dit is slechts een voorbeeld van hoe in het algemeen kaders, normen, voorwaarden, verplichtingen en andere afspraken, die op papier in vergunningen, beleid en gerechtelijke uitspraken zijn beschreven: óf in de praktijk niet uitvoerbaar blijken; óf niet worden gehandhaafd; óf domweg aan de laars worden gelapt door de festivals (vergunninghouder) – met veelal medeweten en/of instemming van de gemeente (vergunningverlener). Hierbij valt op dat op uitvoerend niveau gemeente en festivals nogal eens bij elkaar op schoot zitten. Dit gebrek aan onderlinge distantie  – vooral van de zijde van de gemeente – doet afbreuk aan het vermogen kordaat en professioneel op te treden. Er wordt teveel geritseld onder elkaar.  

Er viel bij omwonenden en de reguliere gebruikers van de Groene Ster grote eensgezindheid te bespeuren, maar vooral ook boosheid en frustratie over de ervaringen van de afgelopen vier jaar. Van enig vertrouwen in toezeggingen en vergezichten van (ingehuurde) woordvoerders van de gemeente en de wethouder in het bijzonder, was dan ook nauwelijks sprake.

Het werd duidelijk dat vrijwel alle toehoorders de voorgenomen herziening op het bestemmingsplan “totaal niet zien zitten”. Het feit dat voor het mogen houden van een festival nu (nog) afgeweken moet worden van het geldend bestemmingsplan betekent ieder jaar weer dat normen en kaders kritisch worden bekeken (bijvoorbeeld door onze Stichting), en kunnen worden aangevochten. Als festivals in een nieuw bestemmingsplan zonder meer toegestaan worden vervalt die kritische toetsing vooraf en zal, omdat in het nieuwe plan vooral veel doorverwezen wordt naar beleidsnotities, de rechtsbescherming van het gebied voor omwonenden en recreanten de komende 10 jaar volledig op slot zitten. En dit enkel ten voordele van de festivalorganisaties!

Nasmaak van deze avond: bij het hele gedoe rond een nieuw bestemmingsplan lijkt het niet te gaan om het creëren van meer helder- of duidelijkheid, maar eerder het leggen van een waar rookgordijn…

Belangrijk

U kunt ervoor kiezen om de Stichting Groene Ster Duurzaam! (GSD) ook namens u de formeel juridische stappen te laten zetten tegen de beoogde partiële herziening van het bestemmingsplan van de Groene Ster. Hiervoor kunt u GSD machtigen met een machtigingsformulier. Na invulling en ondertekening kunt u het formulier versturen of digitaal verzenden als bijlage van een e-mail (door inscannen of fotograferen met smartphone) naar GSD.
Het machtigingsformulier kunt u hier vinden. De verzendadressen en wat u GSD machtigt voor u te doen staan vermeld op het formulier.

Attentie: er zijn op dit moment twee verschillende machtigingsformulieren in omloop die gaan over twee verschillende zaken. De ene gaat over het bestemmingsplan (waar dit nieuwsbericht over gaat) en de andere over de bezwaar- en bodemprocedure Psy-Fi 2018 (dus niet over het bestemmingsplan, maar over de omgevingsvergunning en de evenementenvergunning/geluidsontheffing van Psy-Fi 2018).