Gemeente maakt zich belachelijk met kampeerverbod Psy-Fi

Vandaag, woensdag 12 september, is er in de media (zie hier en hier) een hoop reuring geweest over de opgelegde dwangsom van € 10.000 door Gedeputeerde Staten van de Provincie Friesland (GS) aan de festivalorganisatie van Psy-Fi wegens overtreding van het kampeerverbod in de bosschages van de Groene Ster. Bij de Leeuwarder Courant was het zelfs voorpaginanieuws. Dat er sprake was van een massale overtreding van dat verbod was trouwens allang geen nieuws meer. Al vóór aanvang van het festival hebben GSD en anderen ettelijke overtredingen waargenomen en de gemeente Leeuwarden hierop (schriftelijk) aangesproken.

Wat vandaag wel een interessante wending gaf is de bekendmaking dat GS daadwerkelijk heeft opgetreden tegen de overtreding en een dwangsom heeft opgelegd aan Psy-Fi. De festivalorganisatie stelt in haar reactie dat de gemeente Leeuwarden het verbod zelf heeft ingetrokken en er vanaf dat moment dus geen sprake meer kon zijn van een overtreding. De gemeente voelde zich echter tot deze intrekking ‘gedwongen’ omdat Psy-Fi dreigde het festival anders stil te leggen – met alle gevolgen van dien. In tegenstelling tot Leeuwarden liet GS zich echter niet imponeren door dit dreigement. GS stelde Psy-Fi een ultimatum om de tenten te verwijderen uit de bosschages op straffe van een dwangsom. Vandaag heeft ze dus de daad bij het woord gevoegd. Hoewel de hoogte van de dwangsom slechts symbolisch is, gelet op de omzet die een dergelijk festival maakt, kan dit toch als een mijlpaal worden beschouwd.

Het is bekend dat Psy-Fi wel vaker gebruik maakt van dreigementen (bijv. vertrek uit Leeuwarden of stillegging van het festival). Dat heeft ze de afgelopen jaren meerdere keren gedemonstreerd bij bijv. overtredingen op het gebied van geluidsnormen, opiumwet, de voorgeschreven parkeer- en verkeersbepalingen; en nu dit jaar dus de kampeer- en betredingsverboden in de bosschages. In haar blinde streven Psy-Fi ‘te willen behouden voor de stad Leeuwarden’, laat het college zich iedere keer weer piepelen en gijzelen door Psy-Fi, die op haar beurt deze ‘zwakheid’ goed weet uit te buiten. Dat GS echter kennelijk niet met zich laat sollen kwam voor Psy-Fi dan ook onverwacht. En eerlijk gezegd: voor GSD ook.

Toch hebben alle drie partijen boter op hun hoofd. GSD heeft zowel de provincie als de gemeente al in het voorjaar én in de aanloop tot het festival – tot en met de zitting voor een Voorlopige Voorziening bij de bestuursrechter! – meerdere keren gewaarschuwd dat een situatie zoals deze zich voor zou kunnen doen. Onze waarschuwing, of beter gezegd advies, luidde dat het betredings- en kampeerverbod fysiek gestalte zou moeten krijgen door afzetting van bosschages met hekken, zeil of afzetlint. Het gebied is immers veel te groot (ca. 60 ha) voor een handjevol beveiligers of toezichthouders om te handhaven. Helaas bleken onze adviezen aan dovemansoren gericht, met een massale overtreding van het kampeerverbod als resultaat.

Een lijst van de correspondentie over het kampeerverbod, met GSD-adviezen aan de ene kant en de antwoorden daarop (meestal ontkenning) van provincie en gemeente aan de andere kant is natuurlijk te produceren. In het oog springend in dit verband is de uitspraak van de rechter over het verzoek voor een Voorlopige Voorziening van Psy-Fi’s kant. Het festival probeerde daarin om het opgelegde kampeerverbod in de bosschages (dat nota bene opgenomen was als ecologisch belangrijk voorschrift in de omgevingsvergunning) van tafel te krijgen. Het verzoek van Psy-Fi werd afgewezen.

Voor meer inzicht in het ecologisch belang van dit voorschrift  zie GSD-nota “Gemeente Leeuwarden en haar Cultuur Slopen de Natuur

Hier is de relevante passage waarin GSD verzoekt om fysieke maatregelen te treffen om een adequate handhaving van het kampeerverbod mogelijk te maken, maar waar de rechter helaas niet in mee is gegaan (voor een goed begrip: ‘derde-partij’= GSD):

Rechtsoverweging 8 van Uitspraak ECLI:NL:RBNNE:2018:3237

De hele uitspraak kunt u hier lezen.

Kern van het probleem is dat de gemeente coûte que coûte Psy-Fi in de Groene Ster wil laten doorgaan en dit soort zaken al jaren (veel te) veel door de vingers ziet. Ambtenaren betrokken bij de uitvoering en coördinatie van evenementen zitten op schoot bij de festivalorganisaties. Hierdoor ontbreekt het aan de vereiste afstandelijkheid om een juiste belangenafweging te kunnen maken. Burgers worden voor de vorm gehoord en kunnen weliswaar adviezen aanreiken, maar het netto resultaat daarvan blijft nihil (zie bijv. besluitvorming zienswijzen en beslissingen op bezwaar, beide zaken waarvan op deze website veelvuldig melding wordt gemaakt). De meeste slagingskans hebben burgers nog wanneer ze bereid zijn hun grieven aan de rechter voor te leggen. Het is niet voor niets dat de rechter zich ook al eens liet ontvallen ‘helemaal klaar te zijn met deze gemeente en de wijze waarop zij haar festivalbeleid in de open lucht, de Groene ster in het bijzonder, gestalte geeft’. Psy-Fi kent als geen ander deze modus operandi van de gemeente. Ze heeft echter met de provincie buiten de waard gerekend.

Psy-Fi wil de dwangsom aanvechten omdat ze een ‘dealtje’ had met de gemeente. Dat aanvechten mag natuurlijk, het is haar goed recht. Maar met deze massale overtreding van het kampeer- en betredingsverbod is onmiskenbaar vast komen te staan dat Psy-Fi simpelweg te groot is voor de Groene Ster. Het ecologisch belangrijke kampeer- en betredingsverbod is niet meer, met welk argument dan ook, van tafel te vegen. Die geest is nu uit de fles.

Saillant detail hierbij is dat de eerste (en inmiddels door de rechter vernietigde) omgevingsvergunningen uit 2014 gebaseerd zijn op ecologische beoordelingen/rapporten  waarbij er toen al vanuit werd gegaan dat in bosschages NIET werd gekampeerd en dat daar GEEN festival activiteiten zouden plaatsvinden. Dat men zich daaraan nooit heeft gestoord heeft (dat hoefde ook niet, omdat er op deze desondanks op zich overduidelijke voorschriften toch niet werd gehandhaafd) heeft met dat bij elkaar op schoot zitten te maken. 

Tenslotte nog dit….. los van ecologische overwegingen achter het kampeerverbod in de bosschages is er nog het (veiligheids)advies van de brandweer t.a.v. het kamperen tijdens Psy-Fi 2018 (brief Brandweer Fryslân nr. IN/18003993 d.d. 15 augustus 2018).
Ook deze adviezen (toezicht op kamperen op niet toegestane locaties en natuurbrandrisico’s) zijn door de gemeente niet ter harte genomen. Een tweetal relevante passages uit dit advies:

Klik op afbeelding om uitvergroting
klik op afbeelding om uitvergroting

Voorlopige Voorziening Psy-Fi 2018

Op de vooravond van het Psy-Fi festival 2018 in de Groene Ster willen we u ‘even’ up-to-date brengen wat zich zoal de afgelopen periode heeft voorgedaan. 

De uitblijvende berichtgeving op deze website van de laatste twee weken had louter te maken met de drukke werkzaamheden in verband met een verzoek om een voorlopige voorziening (VoVo) bij de voorzieningenrechter op 7 augustus jongstleden. Omdat de gemeente Leeuwarden er alles aan heeft gedaan om de inspraak bij de vergunningverlening van festivals in de Groene Ster maximaal te frustreren, o.a. door het bijna onmogelijk te maken om een fatsoenlijke VoVo aan te vragen bij de rechtbank, moesten door ons alle zeilen worden bijgezet en resteerde nauwelijks nog tijd om u fatsoenlijk ‘bij te praten’. Excuses daarvoor.

Dat het de bestuurders van de gemeente er alles aan gelegen ligt om de festivals door te laten gaan, wordt niet alleen fraai geïllustreerd door de opzettelijke (te) late uitgifte van vergunningen, maar ook door de inhuur van dure externe professionals (ecologen, meerdere advocaten o.a. afkomstig van de Zuidas in Amsterdam i.p.v. de eigen ‘huis’advocaat, geluidsdeskundigen, e.d.) geflankeerd door vele ambtenaren (soms teruggeroepen van vakantie) tezamen met festivalorganisaties. Zij allen, ongeveer 15 tot 20 man/vrouw sterk, bonden in de rechtszaal in Groningen de strijd aan met het stichtingsbestuur van GSD, dat door slechts 2 vrijwilligers vertegenwoordigd werd.

Een ongelijke strijd zult u denken? Dat valt wel mee. Zeker als je de zaak inhoudelijk goed hebt voorbereid. Waar wij veel meer last van hadden was dat als gevolg van de te late vergunningverlening, de réchter te weinig tijd had om de zaak inhoudelijk goed voor te bereiden. Dat heeft met name bij de zitting van de VoVo voor Welcome to the Village (WttV) een nadelig effect gehad. Aanvankelijk wilde de rechtbank de WttV-VoVo niet eens organiseren. Op ons aandringen bij de president van de Rechtbank Noord-Nederland (RbNN) heeft de zitting toch plaatsgevonden, zij het dat het adviescollege (Stichting Advisering Bestuursrechtspraak; StAB) afhaakte omdat haar te weinig tijd werd gegund om vragen van de voorzieningenrechter te beantwoorden. Door het uitblijven van het specialistische StAB-advies en het feit dat de voorzieningenrechter (zo bleek ons na de zitting) onvoldoende tijd had om het GSD-verzoekschrift met onderliggende onderzoeken en ondersteunende rapporten goed tot zich te nemen, was de uitspraak voor de omwonenden een behoorlijke teleurstelling. Wat ons bij deze uitspraak ook nog eens vreselijk stoorde was dat de rechter de enkel mondelinge toezeggingen en beloften van de kant van verweerder (gemeente en festivalorganisatoren), voor zoete koek slikte zonder dat er enig onderbouwd argument aan te pas hoefde te komen. Die uitspraak stond dan ook in schril contrast met de uitspraak van een andere voorzieningenrechter, die amper een paar weken daarvóór over vrijwel identieke geschilpunten een heel andere uitspraak deed (VoVo over Conference of the Birds).

Bij het verzoek om een voorlopige voorziening voor Psy-Fi 2018 werd dezelfde rechter aangewezen als bij WttV. Gelukkig was er deze keer sprake van beduidend meer voorbereidingstijd voor de rechter. Zelfs de StAB kon worden ingeschakeld en was bereid vragen van de rechter op het gebied van ecologie en geluid nader te onderzoeken en te voorzien van advies. De concept StAB-adviezen werden zelfs voorgelegd voor commentaar en kritiek aan beide geschilpartijen. Na inzage in het definitieve advies van de StAB – dat, niet geheel verrassend gelet op de grondige werkwijze van onze Stichting, overigens nagenoeg in lijn lag met de visie van GSD – zagen we de zitting over het Psy-Fi festival met meer vertrouwen tegemoet.

Aanvankelijk dacht de rechter – zeker met ‘hulp’ van het StAB-advies – snel klaar te zijn. Hij had slechts 90 minuten uitgetrokken voor de zitting en voorzag uitspraak te doen de dag na de zitting. Maar het eerder geschetste leger aan specialisten die verweerder had opgeroepen heeft kennelijk toch indruk gemaakt op de rechter, waardoor de zitting beduidend langer duurde. Ook voelde de rechter de behoefte om de (vooral mondelinge) inbreng van verweerders voor te leggen aan de StAB. De uitspraak is uiteindelijk twee dagen later doorgebeld en één dag later verstuurd en gepubliceerd. Het resultaat is gematigd positief, en dat komt omdat ingewikkelde onderwerpen doorgeschoven zijn naar de bezwaarfase en daarop volgende bodemprocedure. Dat geldt met name voor:

  • het langdurige bezetten van het Groene Ster terrein
  • de schade aan het terrein.
  • een aantal geluidsonderwerpen.

Wat overeind is blijven staan is dat bosschages niet door festivalgangers mogen worden betreden en dat daarin ook niet mag worden gekampeerd. Dat heeft mede tot gevolgd dat de bouw van het sprookjesbos, het zogenaamde ‘Magic Forest’, in de bosschages geen doorgang kan vinden. Wij hebben echter al voorbereidende werkzaamheden waargenomen die doen vermoeden dat dit toch gaat plaatsvinden, dus daarvoor is in eerste instantie door GSD bij de gemeente om aandacht gevraagd.

Een ander winstpunt voor ons is dat er een forse beperking is gelegd op de geluidsnormen die voor de nacht gelden (periode na 23:00 door de week en na 01:00 in het weekeinde). Deze normen zijn – mede vanwege het karakter van het geluid bij Psy-Fi – nog eens extra verzwaard t.o.v. de nachtnormen die golden voor WttV. Ze houden in dat de geluidsproductie ter plaatse van de bron (Front of House zoals dat heet) niet hoger mag zijn dan het niveau van achtergrondmuziek (73 dB(A) en 76 dB(C)). Indien daarop nauwlettend wordt gehandhaafd zal dat nauwelijks enige overlast (lees: slaapverstoring) hoeven op te leveren voor omwonenden.

Strikt genomen heeft GSD de VoVo gewonnen en is verweerder (lees gemeente) veroordeeld tot de proceskosten. Echter de strijd zal verder moeten worden voortgezet, met bodemprocedures die op z’n vroegst pas volgend voorjaar hun beslag zullen krijgen. Het kan niet anders dan dat dit ook z’n weerslag gaat krijgen op het proces van de partiële herziening van het huidige bestemmingsplan, namelijk om van de Groene Ster een officieel festivalterrein te maken. Een gemeentelijke ambitie waartegen GSD zich, mede namens vele sympathisanten, omwonenden, recreanten en vrijwilligers, ten volle zal verzetten.

Nog even voor de volledigheid een kort overzicht van de stand van zaken na de uitspraken:

  • Verstoring van de Oostelijke vliegroute van de zwaar beschermde Meervleermuis via de Groene Ster naar de Groote Wielen moet worden voorkomen.
  • Er mogen daarom ook geen lampen rechtstreeks op het wateroppervlak of de oever worden gericht.
  • En de volgens het lichtplan te plaatsen lichtmasten zullen uitsluitend aan gaan indien zich een calamiteit in de zin van noodtoestand voordoet.
  • Tijdens de zitting is van de kant van het college van B&W gegarandeerd dat op de naleving hiervan wordt toegezien.
  • De lichtuitstraling van de priklinten op en over het wateroppervlak blijft beneden de 0,5 lux (iets sterker dan maanlicht).
  • Er zal uitsluitend LED-verlichting worden gebruikt en toegestaan.
  • Ook hierop zal door het college van B&W worden toegezien.
  • Oevers mogen (ter bescherming van de waterspitsmuis) niet worden gemaaid en niet worden betreden. Van de zijde van het college is dit over een breedte van 5 meter gerekend vanuit de oever gegarandeerd.
  • Voor de nachtperiode wordt voor de podia waar versterkt geluid was toegestaan de geluidgrenswaarde op de dansvloer bepaald op 73 dB(A) en 76 dB(C).
  • De bosschages mogen niet worden betreden en er mag niet in bosschages worden gekampeerd. Ook dit punt moet door de gemeente worden gehandhaafd.

De uitspraak van de voorzieningenrechter over Psy-Fi 2018 kunt u hier (geluid & ecologie) en hier (kamperen) lezen.

Geluid WttV 2018

Het 4-daagse muziekfestival Welcome to the Village (WttV) ligt alweer achter ons. Onderstaande registratie van het geluid is met name interessant omdat in de media nogal wat ophef werd gemaakt over het stilleggen van het festival op de eerste avond omdat er een geluidsnorm zou zijn overschreden.

Laten we wel zijn: een artistiek directeur weet natuurlijk vooraf donders goed of een band bereid is om zich te houden aan de normen van de geluidsvergunning. De vastgestelde geluidsnormen waren volstrekt helder, en bovendien ruim van tevoren bekend bij de WttV-organisatie. De nachtnorm (na resp. 23:00 en 01:00 uur) vormde hierbij zelfs een extra uitbreiding in vergelijking met het voorgaande jaar. Je kunt je dan ook afvragen WAAROM er dan juist op dat tijdstip (23.30) een band werd geprogrammeerd die – naar bleek uit de mediaberichtgeving – zich niet wenste aan te houden aan de (nacht)norm…

Het lijkt er op dat WttV donderdagavond de gemeente opzettelijk heeft “getart”. Het was tenslotte “burendag”, dus helemaal geen reden om (extra) laat door te gaan of kwaliteitsacts in te zetten. WttV heeft willens en wetens een balletje opgegooid om te kijken of de gemeente wel zou doorpakken. Vervolgens gaan jammeren dat de nachtnorm niet realistisch is (en met een beschuldigende vinger naar GSD wijzen) is not done.

 

dag 1 (donderdag)

WttV, dag 1, donderdag 19 juli 2018. Wind hoofdzakelijk NO, Bft 3. Rond 23.30 (omcirkeld) is duidelijk de piek te zien van de overschrijding waar sprake van was. Namelijk ineens hetzelfde niveau als wat TOT 11 uur ’s avonds vergund was, en dus niet daarna. De handhavers van gemeente Leeuwarden grepen hierop in, en dat eindigde uiteindelijk met het stilleggen van het festival. Vooral de Leeuwarder Courant was teleurstellend eenzijdig in de berichtgeving door klakkeloos de versie over te nemen die de directeuren algemeen en artistiek van het festival als verklaring afgaven.

 

dag 2 (vrijdag)

WttV, dag 2, vrijdag 20 juli. Met vrijwel dezelfde windrichting en -kracht registreert de geluidsmeter toch een verdubbeling van de geluidsdruk. Klachten, dat wil zeggen die waarvan GSD op de hoogte is, komen voornamelijk uit Tytsjerk en Camminghaburen.

 

dag 3 (zaterdag)

WttV, dag 3, zaterdag 21 juli. Wind NO-NNW Bft 2-4. Klachten, dat wil zeggen die waarvan GSD op de hoogte is, komen voornamelijk uit Camminghaburen.

 

dag 4 (zondag)

WttV, dag 4, zondag 22 juli. Wind NW-NNW Bft 1-3. Bij GSD zijn geen klachten bekend.

Start festivalseizoen 2018 in de Groene Ster

Vandaag is het festivalseizoen 2018 in de Groene Ster weer begonnen met de eerste opbouwactiviteiten voor het eerste evenement, Promised Land. Het eerste uit een reeks van vier meerdaagse festivals die verspreid zijn over een periode van drie aaneensluitende maanden. Ruim 90 dagen (met tussendoor slechts 15 verspreide dagen dat er formeel geen festivalactiviteiten plaatsvinden) zal de Groene Ster in het teken staan van commerciële muziekevenementen. Nergens in Nederland treft u een dergelijke festivalconcentratie aan op één en dezelfde plek voor zo’n lange tijd.

Rijplaten worden gelegd voor Promised Land 2018

De alternatieven die de gemeente biedt om de ‘bezetting’ van de openbare ruimte als evenemententerrein te compenseren voor recreanten en omwonenden, blijken bij nader onderzoek slechts schijnalternatieven te zijn, puur gericht op beeldvorming naar de media of toekomstige (juridische) procedures.

Ook met het vergunningentraject gaat het (helaas) weer als ‘vanouds’: namelijk door publicaties van vaak ondeugdelijke en onvolledige aanvragen, concepten en besluiten op een dermate laat tijdstip (vaak vlak voor de start van de opbouw van de festivals!), dat daardoor een fatsoenlijke vorm van inspraak al bij voorbaat de kop wordt ingedrukt. Leeuwarden houdt niet van fair play.

Er bestaat voor een dergelijke gang van zaken echter geen enkel excuus meer. Voorheen werd nog wel eens opgevoerd dat de uiterst late publicaties van vergunningen lagen aan de vereiste zorgvuldigheid, of aan te late indiening van aanvragen door festivalorganisaties, óf onvoorziene omstandigheden zoals weersomstandigheden… óf dat er gewacht werd op uitspraken van een rechter… of combinaties van dit soort excuses…

Deze vlieger gaat dit jaar niet meer op! En waarom niet? Simpel, de rechter heeft de gemeente Leeuwarden al in juli 2017 tot twee maal toe duidelijk gewaarschuwd de (omgevingsrechtelijke) vergunningen voor het seizoen 2018 nu eens wél goed op orde te hebben, anders zou een verbod op het houden van een festival het gevolg kunnen zijn. Helaas moeten we constateren dat pas 8 maanden na deze waarschuwingen, en nauwelijks meer dan 2 maanden vóór het eerste festival, pas de eerste (formele schreden) zijn gezet om vergunningen gestalte te geven. Dit is ronduit beschamend te noemen en ook niet te verdedigen. Zulk raar beleid kan alleen bedoeld zijn om inspraak, en daarmee onpartijdige en grondige belangenafweging, effectief te frustreren.

En dat niet alleen. De festivals in de Groene Ster gaan nu het vijfde seizoen in. Het kan niet zo zijn dat de evenementencoördinators, de vergunnings ambtenaren, en niet te vergeten de festivals zelf, na vier jaar nog steeds niet genoeg routine hebben opgebouwd om het hele proces van vergunningverlening te laten verlopen zoals het hoort: op tijd, mét inspraak zodat de juiste (onafhankelijke) belangenafwegingen kunnen worden gemaakt, in balans met de leefomgeving en niet telkens alles vrijwel uitsluitend en alleen ten gunste van de festivals, etc. Helaas is ook dit jaar weer geen enkele verbetering te constateren. Ondanks de indringende en herhaalde aansporing van rechters.

Het is voor GSD inmiddels maar al te duidelijk geworden dat het de gemeente maar om één ding gaat: de festivals onbekommerd te kunnen faciliteren, en dat voor 2018 op een manier die nóg meer (ook geluids-) overlast gaat geven voor omwonenden en recreanten dan voorgaande jaren. Dat kunnen we uiteraard onderbouwen, maar dat vraagt veel tijd; en Leeuwarden stort werkelijk pakken en pákken met stukken over iedereen uit (alleen al de omgevingsvergunning Promised Land omvatte meer dan 400 pagina’s, zij het grotendeels niet onderbouwde prietpraat t.b.v. de beeldvorming…).

Achter de schermen is GSD, in samenwerking met een aantal gespecialiseerde instanties, druk doende met de voorbereidingen om op korte termijn een aantal stappen te gaan ondernemen. Zoals u zult begrijpen concentreren we die op de vier “fronten” waarop we ons in het verleden ook sterk gemaakt hebben:

  • schade aan de natuur in de Groene Ster en daarbuiten
  • (geluids)overlast voor omwonenden (en vergeet niet: dat gaat ook om inwoners van de omliggende dorpen!)
  • vernieling van het terrein in de Groene Ster en
  • te grote beperking in toegang voor de gewone recreanten

Wel willen we u er graag op attent maken dat we een klachtenpagina op de website hebben ingericht om uw klachten/zorgen over de festivals in de Groene Ster kenbaar te maken en hoe u dat het beste kunt doen. Dit keer in een iets andere vorm dan voorgaande jaren. U kunt de klachtenpagina hier vinden.

Aanstaande Psy-Fi evenement in oorspronkelijke vorm niet mogelijk

Het overgrote deel van de kampeergebieden die bestemd zijn voor het aankomende festival Psy-Fi 2018 mogen als zodanig niet worden gebruikt.

Het ecologisch rapport, dat speciaal voor de aanstaande vier meerdaagse festivals – waaronder Psy-Fi – is gemaakt, en dat onderdeel uitmaakt van de zogeheten “ruimtelijke onderbouwing” die de nog uit te geven omgevingsvergunningen nodig hebben, geeft aan dat in de bosschages van de Groene Ster niet gekampeerd mag worden.

Het ecologisch rapport, samengesteld door het Ecologisch Onderzoek- en Adviesbureau Altenburg & Wymenga van 16 april 2018 (A&W 2456), geeft aan onder het kopje ‘Kampeermogelijkheden’:

…”Tijdens de festivals Welcome to the Village en Psy-Fi kan er worden gekampeerd in het zuidelijk deel van het festivalterreinKamperen is toegestaan op open plekken tussen de bospercelen en dus niet in het bos en langs de drassige oevers.”….

Voorts vermeldt het rapport, in diverse paragrafen, dat ter bescherming van sommige (beschermde) zoogdieren en broedvogels de bosschages niet mogen worden betreden, laat staan dat daar mag worden gekampeerd.

Onderstaande figuur laat de indeling zien zoals de festivalorganisatie Psy-Fi die in haar draaiboek aangeeft en ook met de gemeente Leeuwarden is overeengekomen. De blauwe gebieden zijn bestemd als camping.

Klik op plaatje voor uitvergroting

Groen: festivalterrein              Paars: productie/backstage
Blauw: camping                    Oranje: campers/caravans

Het noordelijke gebied (boven en rechts van het festivalterrein) is volgens het ecologisch rapport sowieso uitgesloten als kampeerterrein.

Het zuidelijke gebied bestaat hoofdzakelijk uit bosschages. Open grasland, waar wél gekampeerd mag worden, is alleen langs de zomen van deze bosschages (aan weerszijde van de paden) en in het meest zuid-oostelijke deel van het gebied te vinden.

Onderstaand figuur laat duidelijk zien welke gebieden zijn uitgesloten voor het kamperen door festivalgangers. Deze gebieden zijn rood ingekleurd.

Klik op plaatje voor uitvergroting

Groen: festivalterrein              Paars: productie/backstage
Blauw: camping                    Oranje: campers/caravans
ROOD: verboden te kamperen

Psy-Fi is een 5-daags evenement waar bezoekers geen dagticket kunnen kopen, maar enkel een ticket voor het hele festival. De meeste van de 13.000 bezoekers zal dan ook gebruik willen maken van de festivalcampings binnen het geel omrande gebied. De beoogde campings zijn voor 9 dagen opengesteld. Echter, het ecologisch rapport staat kamperen niet toe voor het overgrote deel van de geplande kampeer gebieden.

Uitwijken naar het gebied de Merriedobbe, ten zuiden van De Groene Ster, heeft ook geen zin, want het ecologisch rapport A&W 2942 van 21 februari 2018 geeft aan, dat ten aanzien van gebieds- en soortbescherming (in dit geval gaat het om de beschermde Heikikker) onder andere de kampeeractiviteiten conflicteren met de Wet Natuurbescherming en de Verordening Romte. Dus ook die vlieger gaat niet op.

Om bovenstaande redenen concludeert GSD dan ook dat het Psy-Fi evenement in haar huidig geplande vorm niet door kan gaan. Zowel de gemeente Leeuwarden als de festivalorganisatie Psy-Fi moeten zich dat inmiddels ook gerealiseerd hebben.

Het bevreemdt ons daarom des te meer dat het van de zijde van zowel de gemeente als Psy-Fi nog altijd oorverdovend stil blijft, alsof er niets aan de hand is. En dat is dubbel zo vreemd, omdat we op dit moment midden in het realisatieproces zitten van omgevings- en evenementenvergunningen, hét tijdstip dus om dit goed te regelen…

Voor deze onbegrijpelijke stilte hebben wij geen verklaring (maar wel een vermoeden).

Overigens heeft in voorgaande ecologische rapporten van A&W, die destijds gemaakt zijn voor de inmiddels in onbruik geraakte omgevingsvergunningen, dezelfde voorwaarde van het niet mogen kamperen in bosschages óók gestaan. Zij het dat deze voorwaarde toen meer als aanname stond beschreven in het A&W-rapport. Alleen door aan te nemen dat er niet gekampeerd zou worden, werd door A&W met het kamperen in de Groene Ster geen nadere conflicten met de toen zogeheten flora- en faunawetgeving voorzien. Echter zowel de gemeente (in handhavende zin) als Psy-Fi hebben in voorgaande jaren nooit gehandeld naar deze aanname van A&W.
GSD heeft beide partijen meerdere malen via zienswijzes of bezwaarprocedures gewezen op het niet handelen naar de uitgangspunten/voorwaarden die aan ze worden gesteld in de ecologische rapporten.   

Het andere festival – Welcome to the Village (WttV) –  heeft ook een kampeer element in haar concept, maar maakte in het verleden altijd gebruik van de camping ‘de Kleine Wielen’. Dit jaar wilde ze, net als Psy-Fi, ook gebruik maken van het zuidelijke gebied als kampeerterrein (zie plattegrond uit draaiboek WttV versie 2.0 van 6 maart 2018). Kennelijk heeft WttV de door A&W opgelegde beperkingen op het kamperen in bosschages goed gelezen, en daarom  besloten de campinglocatie te verleggen naar de open graslanden ten westen van hun festivalgebied (zie plattegrond uit draaiboek WttV versie 3.0 van 2 mei 2018). Verstandig van ze!

Een dergelijke wijziging kan een festivalorganisatie overigens niet eigenmachtig doen. Dat móét met instemming van de gemeente zijn gegaan. Hieruit kan dan ook afgeleid worden dat de gemeente drommels goed weet dat er voor Psy-Fi een enorm probleem is ontstaan vanwege het gebrek aan kampeermogelijkheden voor festivalbezoekers. Een oplossing zoals bij WttV is niet mogelijk bij Psy-Fi, want zowel de grootte van het festivalterrein als de omvang van het aantal bezoekers is ruim tweemaal zo groot als bij WttV het geval is.

Het is van groot belang dat de gemeente Leeuwarden zo spoedig mogelijk duidelijkheid geeft hoe ze bovenstaande kampeerperikelen voor Psy-Fi denkt te gaan oplossen. Het kan niet zo zijn dat een rechter op het allerlaatste moment deze kwestie pas krijgt voorgelegd, en de gemeente dan (wederom!) een beroep gaat doen op het feit dat “op het allerlaatste moment niets meer kan worden gewijzigd omdat er anders een probleem met de openbare orde gaat ontstaan“. De gemeente Leeuwarden was immers, als opdrachtgeefster van het bewuste A&W rapport, sinds de aanbieding daarvan in medio april al op de hoogte dat het kamperen voor festivalgangers van Psy-Fi problematisch zou gaan worden! Met andere woorden: ruim drie maanden vóór aanvang van Psy-Fi wist de gemeente dit al. Intussen is er alweer één maand verstreken…

Vrijwaring/disclaimer

Het bovenstaande verhaal is de opvatting en conclusie van GSD op basis van openbaar ter beschikking gestelde documentatie/informatie van de gemeente Leeuwarden. GSD bepaalt niet of Psy-Fi in haar oorspronkelijke vorm al dan niet kan doorgaan. Dat is voorbehouden aan het (coördinerend) bevoegd gezag, de gemeente Leeuwarden. Dat laat onverlet dat GSD van mening is dat, gelet op de huidige stand in het proces van vergunningverlening, doorgang van Psy-Fi in de Groene Ster zoals beoogd door de festivalorganisatie, niet meer kan.

Omgevingsvergunningen 2018

Sinds de uitspraak van de bestuursrechter op 14 juli 2017 bestaat er tot op heden geen omgevingsrechtelijke basis meer voor het houden van meerdaagse muziekfestivals in de Groene Ster. Dat betekende destijds dat de festivals Welcome to the Village 2017 en Psy-Fi 2017 de facto illegaal waren. Maar dat terzijde.

De bestuurders van de gemeente hebben in het najaar van 2017 besloten het huidige bestemmingsplan van de Groene Ster dan maar zodanig te gaan wijzigen dat meerdaagse muziekfestivals daar wel mogelijk zijn. Echter, het traject om een dergelijke herziening op het bestemmingsplan te doorlopen is niet alleen te laat opgestart, maar zal gelet op vereiste zorgvuldigheid (inspraakrondes, advies, onderzoek, besluitvorming, etc.) niet vóór het aanstaande festivalseizoen zijn afgerond. De enige optie die de gemeente nu nog heeft is (opnieuw) gebruik te maken van omgevingsvergunningen.

Omdat de gemeente vorig jaar door de rechter al flink op de vingers is getikt over hoe zij met omgevingsvergunningen omgaat, verkondigt ze het nu zorgvuldiger te zullen aanpakken door onder andere een betere onderbouwing met de juiste belangenafwegingen. U zult niet verbaasd zijn dat GSD, na jarenlange ervaring, dit voornemen met enige scepsis beziet.

Uiteraard zullen we het hele proces nauwlettend volgen. Temeer omdat de gemeente (zoals gewoonlijk) rijkelijk laat is met het opstarten van de noodzakelijke procedurestappen. Immers, over een ruime maand al start het eerste muziekfestival met haar opbouw, en men zit nog altijd niet eens in een afgeronde conceptfase.

Op de website is een separaat dossier over ‘omgevingsvergunningen 2018’ te vinden. U kunt dat hier vinden of via de menuopties: ‘Documenten’ ->’Omgevingsvergunningen’->’Omgevingsvergunningen 2018′

Activiteiten GSD maart 2018

Het laatste bericht op de website van GSD is alweer ruim een maand geleden geplaatst. Dat suggereert dat er op dit ogenblik niet zoveel aan de hand zou zijn wat betreft ontwikkelingen in de Groene Ster. Het tegendeel is echter het geval.

Het bestuur van GSD is namelijk al enige tijd (en vooral achter de schermen) druk doende met tal van voorbereidingen, onderzoeken, consultaties en studies die allemaal te maken hebben met de niet te stillen ambitie van de gemeente Leeuwarden om het natuur- en recreatiepark de Groene Ster om te vormen naar een permanent festivalterrein. Want in de kern komt het daar namelijk op neer.

In dit kader spelen vooral drie zaken:

  1. De voorbereidingen voor de bodemprocedure Psy-Fi 2016 door de meervoudige kamer van de Rechtbank Noord Nederland (RbNN), op 3 april aanstaande.
  2. Het festivalseizoen 2018 in de Groene Ster (4 meerdaagse festivals; meer dan in voorgaande jaren).
  3. De partiële herziening van het bestemmingsplan Groene Ster om daar festivals permanent mogelijk te maken.

Over alle drie zullen we u in de toekomst meer berichten.

Op dit moment lopen er, onder andere in verband met de naderende bodemprocedure die GSD tegen de gemeente Leeuwarden heeft aangespannen, nog een aantal onderzoeken en studies bij externe instanties en experts, waarbij de conclusies nog nader moeten worden uitgewerkt en verfijnd.

Maar binnenkort hierover meer, zoals gezegd.

Voor nu een korte toelichting van de achtergronden:

ad 1) Bodemprocedure Psy-Fi 2016, 3 april aanstaande. Op initiatief van de rechtbank zelf is de bodemprocedure Psy-Fi 2016 weer opgepakt. Deze zaak lag sinds de zitting in kort geding tegen de vergunningverlening van Welcome to the Village 2017 (18 juli 2017) ‘op de plank’ bij de rechtbank. Tijdens dit kort geding heeft de rechter partijen gevraagd met elkaar te gaan overleggen in plaats van te procederen (lees hier de achtergrond). Hierbij is niet alleen het verzoek om een voorlopige voorziening ingetrokken, maar is ook de hele procesgang rond de bodemprocedure Psy-Fi 2016 bevroren. De gemeente bleek echter niet bereid tot enige vorm van inhoudelijk overleg. Hiervan is kennis genomen door de rechtbank, die vervolgens de bodemprocedure Psy-Fi 2016 van de plank haalde.

Direct na de zitting van 3 april a.s. zullen de stukken op deze website geplaatst worden, met daarnaast ook een toelichting op het verloop van de zitting.

ad 2) Festivalseizoen 2018 in de Groene Ster. De eerste aanvraag voor een meerdaags festival in de Groene Ster (Promised Land) is inmiddels alweer, zij het 8 weken te laat, gepubliceerd.

De zienswijzen tegen deze set vergunningen zijn bij ons in de afrondende fase. Mocht u ook een zienswijze tegen de vergunning van Promised Land willen indienen, doe dat dan vóór 29 maart. Hoe dat moet kunt u hier op onze website vinden. Indien u hierbij hulp wilt hebben, mail dan even naar info@groenesterduurzaam.nl.

Een andere aanvraag is die van het maar liefst 9 dagen durende festival “Conference of the Birds”. Deze aanvraag heeft GSD al eind vorig jaar kunnen opvragen en inzien (weliswaar via een WOB-procedure). Gek genoeg is déze aanvraag om onbekende reden weer ingetrokken. We lazen alvast wat merkwaardige dingen in de inmiddels ingetrokken aanvraag. Opvallend hierbij was als eerste de locatie Merriedobbe, en als tweede de samenwerking in logistiek en catering met het direct daarna komende festival Welcome to the Village (WttV) 2018. We verwachten één dezer dagen een hernieuwde aanvraag, en krijgen dan misschien wat meer helderheid over hoe dit dubbellange festival nu in hemelsnaam ingepast moet gaan worden in de omgeving van de Groene Ster (er zijn onder andere forse conflicten met de nieuwe Wet Natuurbescherming, die per 1 januari 2017 de Flora en Faunawet heeft vervangen), en nog een paar andere zaken die De Groene Ster aangaan.

Onze grootste interesse gaat natuurlijk uit naar de omgevingsvergunningen die de gemeente Leeuwarden voor de festivals in 2018 moet zien klaar te stomen. Immers, die “partiële herziening van het bestemmingsplan” wordt niet eerder verwacht dan in 2019, dus zullen festivals dit jaar moeten worden afgedekt met een nieuwe omgevingsvergunning, om af te mogen wijken van het huidige en nog altijd geldige bestemmingsplan.

Noot: In 2017 had de gemeente Leeuwarden overigens geen enkele wettelijke basis om af te mogen wijken van het destijds geldende, en nog altijd huidige, bestemmingsplan. De omgevingsvergunningen in kwestie zijn in juli 2017 door de rechter immers respectievelijk buiten werking gesteld dan wel vernietigd. Zie hier voor betreffende uitspraak van de bestuursrechter.

Van groot belang is dat de rechter, in het kader van de buiten werking gestelde en vernietigde omgevingsvergunningen, heeft aangegeven dat in omgevingsrechtelijke zin de omgevingsvergunning(en), of het herziene bestemmingsplan, of combinaties hiervan, voor het eerste festival in 2018 geheel op orde moet zijn. Dat betekent in feite dat het niet uitmaakt of het nu omgevingsvergunningen worden of een nieuw bestemmingsplan: ALLE belangen, omgevingsfactoren, ecologische onderzoeken, geluidsaspecten, etc., etc. moeten worden beschouwd, onderzocht en vastgelegd (inclusief alle inspraakmogelijkheden). Omdat voor een partiële herziening van het bestemmingsplan al één jaar wordt uitgetrokken en omdat voor een nieuwe omgevingsvergunning nagenoeg dezelfde onderzoeksvoorwaarden gelden, lijkt het volslagen onmogelijk om dit rond te krijgen voor het eerste festival, dat volgens planning al over 2 maanden van start moet gaan.

GSD zal dit vanzelfsprekend zeer nauwlettend in de gaten houden.

ad 3) Bestemmingsplan Groene Ster. Het bestuur van de gemeente Leeuwarden zet in op een partiële herziening van het huidige bestemmingsplan. Zij stelt in haar toelichting dat de rechter de gemeente hiertoe heeft aangemoedigd. De werkelijkheid ligt wat genuanceerder. De rechter heeft zo’n partiële herziening slechts als één van de mogelijkheden aangedragen. Zie ook bovenstaand betoog onder ad 2).

Het staat het college vrij om hierin een keuze te maken; en het is de herziening op het bestemmingsplan geworden. Daarmee heeft de raad in meerderheid ingestemd, net als over hoe het “Plan van Aanpak” wordt ingevuld. Dat is op zich niet verwonderlijk, omdat de grotere (en dus aan het college deelnemende) coalitiefracties zelden een afwijkend standpunt in zullen nemen van wat ‘hun’ college heeft besloten. Dat schept ook ‘vertrouwen’ in de uitkomst, wanneer de raad straks over het nieuwe bestemmingsplan moet besluiten. De fracties van de Partij van de Dieren, Gemeente Belangen Leeuwarden, Christenunie en 50Plus hebben overigens tegen de aanpak en voorstellen van wethouder Feitsma gestemd.

De motivatie die het college opvoert voor de keuze voor een nieuw bestemmingsplan is dat – in tegenstelling tot omgevingsvergunningen – er op deze wijze een betere (rechts)bescherming zal worden gerealiseerd als het gaat om de belangen van omwonenden, recreanten en reguliere bezoekers van de Groene Ster. Dat klinkt natuurlijk vertrouwenwekkend, maar GSD, die zich de afgelopen jaren (te) zeer heeft moeten verdiepen in het gemeentelijk reilen en zeilen, vreest toch dat de keuze voor een nieuw bestemmingsplan juist bedoeld is om niet zozeer de burger, maar de festivalorganisaties een betere rechtsbescherming te bieden. Deze organisaties klagen, als zogenaamd “derde belanghebbende”, immers jaar op jaar dat ze betrokken worden in diverse juridische procedures, waarbij het niet ondenkbaar is dat vroeg of laat een festival door de rechter zal worden verboden of zwaar beperkt. De gang naar de rechter ligt echter niet zozeer aan de festivalorganisaties zelf, maar is vooral een gevolg van de chaotische en inconsistente manier van vergunningverlening, en niet te vergeten ronduit knullige coördinatie van de evenementen, door de gemeente Leeuwarden. Het is niet voor niets dat de gemeente thans, uit pure onmacht, diep in de buidel tast om een duur adviesbureau in te huren (van uw en ons geld dus) om een nieuw bestemmingsplan overeind te helpen.

Binnenkort zullen we hier meer informatie plaatsen over de bij de rechtbank ingediende onderzoeken en studies, naast (nog in te dienen) zienswijzen, inmiddels aangeboden beroepschriften, én het verweer van de gemeente daarop. Zodat u inhoudelijk ook weer helemaal op de hoogte bent.

Wilt u de zitting van 3 april 2018 als toeschouwer bijwonen? Dat kan. U moet zich dan op dinsdagochtend 3 april, tussen 09:30 en 09:45, melden bij de Rechtbank Noord Nederland, Zaailand 102 te Leeuwarden.

Uitspraak Adviescommissie Psy-Fi 2017

De Adviescommissie die zich gebogen heeft over de ingediende bezwaren van GSD tegen de vergunningverlening van Psy-Fi 2017, heeft uitspraak gedaan. Het meest opmerkelijke van de uitspraak is de gekozen benadering van deze commissie. In plaats van de bezwaren al dan niet gegrond te verklaren, heeft deze adviescommissie er voor gekozen om een aantal bezwaren onder voorwaarden gegrond te verklaren. Zij maakt bij haar uitspraak namelijk een soort voorbehoud door verweerder (lees: gemeente) een kans te bieden om een in eerste instantie gegrond verklaard bezwaar alsnog ongegrond te laten verklaren. De gemeente kan dat doen door bij haar ‘beslissing op bezwaar‘ haar aanvankelijke argumentatie bij te stellen dan wel beter te onderbouwen. Een soort mogelijkheid dus voor verweer in tweede termijn. Juridisch gezien maakt zij (de commissie) zichzelf hiermee wel heel makkelijk vanaf.

Daarnaast heeft de commissie een aantal bezwaren niet ontvankelijk verklaard, omdat zij verwacht dat deze bezwaren enkel voor 2017 en daarvóór golden; en gelet op de uitspraken van de rechtbank in de bodemprocedure rond Psy-Fi 2015  (14 juli 2017) zich niet meer zullen voordoen tijdens het festivalseizoen van 2018 en daarna. Met andere woorden: deze bezwaren doen er niet meer toe (“hebben geen feitelijk procesbelang meer”). Aldus de opvatting van de adviescommissie; GSD denkt daar toch wat genuanceerder over.

Daarnaast is het advies – in tegenstelling tot andere bezwaarprocedures in het verleden – op verschillende manieren te lezen. Een simpel zwart-wit onderscheid (gegrond-ongegrond) is door ons in elk geval niet gevonden. Als u wilt kunt u hier het uitgebrachte advies lezen.

Wij kunnen dan ook over deze bezwaarschriftenprocedure pas onze conclusies trekken als het slotstuk van de procedure daar is, te weten de ‘beslissing op bezwaar‘ die het College van B&W gaat opstellen. Dat slotstuk is voor GSD bepalend in hoeverre een bodemprocedure bij de rechtbank (een soort beroep) zal worden ingezet.

Het krijgt dus nog een vervolg.

GSD krijgt weer gelijk van de rechter

Op 14 juli jongstleden deed de meervoudige kamer van de Rechtbank Noord Nederland al uitspraak over een deel van een door GSD aangespannen bodemprocedure tegen Psy-Fi 2015-2016. Dat betrof de feitelijke vernietiging van de omgevingsvergunningen die noodzakelijk waren om af te wijken van het huidige bestemmingsplan van de Groene Ster om daarmee meerdaagse festivals in de Groene Ster mogelijk te maken.

Het resterende deel van het vonnis over eerder genoemde bodemprocedure heeft even op zich laten wachten, maar is nu uiteindelijk op donderdag 16 november uitgesproken. GSD is zeer verheugd te constateren dat zij op vrijwel alle punten in haar gelijk is gesteld. Dit geeft ons serieuze houvast en rugdekking bij de nog af te geven vergunningenreeks voor festivals in de Groene Ster in 2018. In ieder geval is met deze uitspraak van de rechter een festival als Psy-Fi in haar huidige vorm niet meer mogelijk. Zowel op het gebied van geluid, de claim op de publieke ruimte qua omvang en duur, alsmede ook diverse ecologische aspecten.

Een nadere uitdieping en betekenis van deze uitspraken zal binnenkort op de website nog worden gepubliceerd. De uitspraken zelf kunt u hier en hier vinden.

Festivals in Groene Ster onrechtmatig

Vanaf 14 juli 2017 zijn (of waren) meerdaagse festivals in de Groene Ster onrechtmatig. Op dit ogenblik geldt dat voor het laatste meerdaagse festival van dit seizoen, Psy-Fi. Het vorige onrechtmatige festival was Welcome to the Village (WttV). Het hoe en waarom van deze situatie is hier al meerdere keren aangestipt, maar in dit bericht willen we er toch nog een keer dieper op ingaan. In feite hebben deze twee festivals namelijk geen enkele juridische basis waarop zij vergund zouden kunnen worden. In feite zijn ze doodgewoon illegaal.

Met een (deel) uitspraak in de bodemprocedure Psy-Fi 2015 heeft de meervoudige kamer van de Rechtbank Noord-Nederland (RbNN) op 14 juli 2017 bepaald dat de omgevingsvergunning uit 2014, die meerdaagse festivals mogelijk maakt, niet buiten de kaders en bepalingen van het huidige bestemmingsplan mag komen. Dat wil zeggen dat deze omgevingsvergunning niet in strijd mag zijn met het bestemmingsplan – en dus nu in feite geen enkele betekenis meer heeft. De aanvullende omgevingsvergunning uit 2015 (nr. 11007379) is door de rechtbank eveneens vernietigd.

Evenementenvergunningen kunnen dus alleen worden verleend indien ze passen in het bestemmingsplan of, mits niet strijdig daarmee, een omgevingsvergunning. In de evenementenvergunning van zowel WttV 2017 en Psy-Fi 2017 wordt door het College van B & W echter (gedachteloos) gesteld:

(gezien dat) …”het evenement past binnen de verleende omgevingsvergunning en de aard van het
evenement niet zodanig is dat het zich niet verdraagt met het karakter van de gevraagde
locatie in relatie tot bescherming van de openbare orde en veiligheid”…

Maar die evenementenvergunningen hebben geen enkele rechtskracht, omdat er geen sprake is van een onderliggende omgevingsvergunning die op rechtmatige wijze ontheffing kan verlenen voor het strijdig gebruik met het bestemmingsplan van De Groene Ster. Dat betekent dat op het gebied van geluid, bouwen, activiteiten, kamperen, etc. een festival binnen de normen van het bestemmingsplan moet blijven. Concreet wil dat zeggen:

  • geen activiteiten tussen zonsondergang en zonsopkomst
  • verbod tot bouwen en het (tijdelijk) oprichten van bouwwerken
  • verbod op produceren van elektronisch versterkt geluid
  • verbod op kamperen
  • etc.

Dat na de uitspraak van de rechter WttV 2017 en Psy-Fi 2017 zonder een deugdelijke omgevingsvergunning gewoon door konden gaan zonder dat de gemeente Leeuwarden ook maar iets met bijvoorbeeld gedoogconstructies heeft ‘gerepareerd’, maakt beide festivals onrechtmatig en zelfs illegaal.
Frappant, zeker voor de liefhebber: de gemeente Leeuwarden tracht een evenementenvergunning te legitimeren met een omgevingsvergunning die door de rechter ondeugdelijk is verklaard en vernietigd… Probeer zoiets maar eens als gewoon mens, denk je dan.

Het is om die reden dat GSD, als enig logisch antwoord op deze uitzonderlijke praktijken van de gemeente Leeuwarden, vandaag een viertal ‘verzoeken tot handhaving’ heeft ingediend met de onderwerpen:

  • verbod op bouwen;
  • verbod op elektronisch versterk geluid;
  • kampeerverbod, en
  • gebruik openbare ruimte (afsluiting e.d.)