Werkzaamheden Groene Ster gaan toch niet door

Ruim een maand geleden werden wij door de gemeente Leeuwarden spontaan geïnformeerd over het voornemen delen van de Groene Ster die in de loop der jaren behoorlijk te lijden hebben gehad van grootschalige festivals, structureel te herstellen en te verbeteren. Zie eerdere berichtgeving hierover.

Echter via, via zijn we er vorige week achter gekomen dat deze werkzaamheden dit jaar toch niet doorgaan maar verschoven worden naar het najaar van 2021. Reden hiervan zou de huidige drassigheid zijn van het terrein veroorzaakt door wisselvallig weer van de afgelopen tijd. Omstandigheden die eigenlijk vrij normaal zijn in deze herfstige tijd.

Al sinds de oprichting van GSD lopen wij al te verkondigen dat dit soort bodemverschijnselen inherent zijn aan een het laagveengebied waar de omgeving van de Groene Ster nu eenmaal uit bestaat. Daarom is het gebied alleen al om die reden feitelijk ongeschikt voor het faciliteren van grootschalige muziekevenementen. Dat hebben we een aantal jaren geleden ook duidelijk kunnen zien, toen sprake was van een relatief natte zomerperiode. Door de afgelopen twee relatief droge jaren is die drassigheid vrijwel uitgebleven, maar dat biedt absoluut geen garantie voor de toekomst.

Sinds 2018 worden door de gemeente, in de ruimtelijke onderbouwingen van de jaarlijks uit te geven omgevingsvergunningen, structurele verbetervoorstellen in het vooruitzicht gesteld die nog in datzelfde najaar uitgevoerd gaan worden. Inmiddels is wel duidelijk geworden dat dergelijke toezeggingen tot op heden weinig hebben betekend en het is maar de vraag of in 2021 wel structurele verbeteringen en aanpassingen zullen worden aangebracht.

Debat rapport Rekenkamer

Op woensdag 28 oktober is tijdens de zogenaamde Politieke Dialoog (vergadering tussen de gemeenteraadsleden en het college van burgemeester en wethouders) het debat gevoerd over het rapport van de Rekenkamer ‘Vergunningenbeleid van de meerdaagse festivals in de Groene Ster’. Ook werd daarbij de bestuurlijke reactie op dat rekenkamerrapport betrokken.

Hoe dat debat verlopen is wordt goed verwoord door een artikel van Patrick van ‘t Haar in de Leeuwarder Courant.

Een video van het debat zelf kunt u hieronder desgewenst bekijken:

U bent van ons gewend dat we een dergelijke gebeurtenis met een eigen visie nader duiden. Deels hebben we dat ook gedaan (zie hier, hier en hier), maar een appreciatie over het inhoudelijke debat tussen raad en het bestuur van de gemeente Leeuwarden laten we voorlopig nog even achterwege.  We willen namelijk even afwachten hoe de huidig lopende vergunningsprocedures voor de evenementen in seizoen 2021 verlopen, zodat we beter kunnen zien in hoeverre het rekenkamerrapport en de toezeggingen van het bestuur al dan niet ter harte worden genomen.

Binnenkort zullen we de ontwikkelingen rond dat vergunningenproces nader met u delen. Stay tuned…

Advies GSD aan raadsleden gemeente Leeuwarden

Aanstaande woensdag 23 september zal tijdens het zogenaamde ‘Open Podium Raadzaal’ (lees: raadsvergadering) het Rekenkamerrapport Vergunningenbeleid, incl. de Bestuurlijke Reactie, worden behandeld.

GSD heeft haar visie over het huidig en toekomstig gemeentelijk evenementenbeleid in de Groene Ster, mede naar aanleiding van het rapport van de Rekenkamer, met een brief aan de raadsleden voorgelegd. Tevens is een kopie van de brief gericht aan het college B&W en raadsleden van de gemeente Tytsjerksteradiel. U kunt onze brief aan de raad hier nalezen.

Aangekondigde werkzaamheden Groene Ster

Zomaar spontaan heeft de cultuurtechnische dienst van de gemeente Leeuwarden GSD per e-mail geïnformeerd over de op handen zijnde werkzaamheden in de Groene Ster op korte termijn.

Het betreft het veiligheidshalve rooien van essen die besmet zijn met een bepaalde schimmel (chalara fraxinea ofwel essentaksterfte) en een grote opknapbeurt van de grote ligweide ten westen van de kiosk.

Deze aangekondigde opknapbeurt houdt in dat het drainagesysteem zal worden verbeterd om een betere drooglegging te realiseren. Ook zal de toplaag worden verwijderd, verschraald en gemengd met speciaal zand en tenslotte zal de ligweide opnieuw worden ingezaaid. De werkzaamheden zullen in oktober aanstaande plaatsvinden.

Uiteraard wordt het (spontaan) verstrekken van dergelijke informatie gewaardeerd, maar inhoudelijk willen we hier toch enkele kanttekeningen bij plaatsen:

Het rooien van bomen om zogenaamde reden van ziekte heeft in 2018 ook al eens plaatsgevonden. Het betrof toen enkel die bomen die op locaties stonden waar óf een podium was gepland (Conference of the Birds), óf een campinggebied voor het verhuren van tipi’s (Psy-Fi). Betreffende bomen stonden feitelijk in de weg. Elders bleek die boomziekte zich namelijk niet voor te doen. Dit hebben we altijd met enige scepsis gadegeslagen.

De aangekondigde werkzaamheden voor de grote ligweide zijn in onze visie slechts lapmiddelen en bieden weinig soelaas. Wij leggen dit uit:

In het voorjaar 2018 heeft GSD door een ingenieursbureau onderzoek laten verrichten naar de bodemgesteldheid van de Groene Ster op locaties waar ieder jaar de meerdaagse festivals plaatsvinden. Het rapport geeft onder meer aan wat noodzakelijk is om bodem weer op een acceptabel niveau te krijgen en dat vereist een groter palet aan (noodzakelijke) grondwerkzaamheden dan wat de gemeente nu voor ogen heeft. Ook het bedrijf dat destijds in 2016 de drainage heeft aangelegd heeft in gesprek met GSD laten weten dat vereiste voorbereidende werkzaamheden op last van de gemeente niet zijn uitgevoerd (waarschijnlijk om kosten te besparen). Gedoeld wordt op het uit elkaar trekken van verschillende grondlagen (zolen genaamd) met een zogenaamde ‘paraplow’. Dit is om de verticale drainage te bevorderen.

In de loop der jaren is de drainage door het veelvuldig gebruik van verankeringen voor podia en tenten (honderden slagpennen van 1 meter) en de vele houten palen van het Psy-Fi hoofdpodium (2 meter diep in de grond), vernield. Tezamen met de inklinking van de toplaag heeft dit geleid tot een hoge mate van wateroverlast op de grote ligweide. Ondanks dat de gemeente ieder jaar weer bij de opbouw van festivals het toneelspelletje liet opvoeren van ‘metingen om de ligging van de drainage te achterhalen’, bleek iedere keer weer dat drainagebuizen werden doorboord met grondboren of verankeringspennen. De zogenaamde reparaties achteraf bleken een wassen neus en weinig effectief.

Zolang festivals georganiseerd worden waarbij op de grote ligweide ruimhartig meterslange bodempenetrerende middelen worden gebruikt t.b.v. podia en tenten, zal een hernieuwd of verbeterd drainagesysteem (op ongeveer 50 cm diepte) natuurlijk wederom een kort leven beschoren zijn. Temeer ook omdat de al eerder genoemde voorbereidingswerkzaamheden met de paraplow niet worden uitgevoerd, alsook de noodzakelijke structuurverbetering van de toplaag die in het hierboven genoemde rapport werd aanbevolen.

Hoe dan ook, volgende maand ligt de grote ligweide er in zijn geheel weer onbruikbaar bij om hopelijk in het voorjaar van 2021 groen tevoorschijn te komen. Wellicht goed genoeg om te recreëren, maar door mogelijke festivals weer volkomen naar de gallemiezen te helpen… Hoewel het coronavirus deze voorspelling wellicht met nog één jaar zou kunnen vertragen: dat is zeker niet ondenkbaar.

Update (30-10-2020): De aangekondigde opknapbeurt van de grote ligweide gaat dit jaar toch niet door. Zie betreffend berichtgeving hierover.

College B&W gedraagt zich als stampvoetende kleuter

In een brief aan de gemeenteraad van 15 september 2020 komt het college met een reactie op het rapport van de gemeentelijke rekenkamer over het vergunningenbeleid in de Groene Ster. De inhoud en stijl van die brief laat juist het gelijk van de Rekenkamer zien.

Door een combinatie van doorzichtige kinderlijke trucjes probeert het college het rapport onderuit te halen. Dat werkt natuurlijk averechts. Want het algemene beeld dat daarmee gewekt wordt is van een stampvoetende kleuter die betrapt wordt en vervolgens alleen maar “niet waar”, “mocht wel” en “nietes, nietes, nietes” kan uitbrengen.

Wat voorbeelden:

  1. Dat het college ‘baalt’ dat ze niet van tevoren heeft mogen reageren op het rapport snappen we. Maar de gemeenteraad is nu eenmaal de opdrachtgever en die bepaalt de procedure. Bovendien is dat zoals 70% van alle gemeenten – en zeker alle grote gemeenten van Nederland – dat tegenwoordig doen. In plaats van dit manmoedig te incasseren worden er speciale zeuralinea’s aan gewijd.
  2. De stellingname van het college dat de gemeente doeltreffend, doelmatig en rechtmatig gehandeld heeft is juist NIET wat de rekenkamer concludeert. Er is een enorme bak met geld uitgegeven door het college om zijn zin door te drijven. Ten koste van natuurwaarden van de Groene Ster en het naastgelegen Natura 2000-gebied Groote Wielen. En ook ten koste van omwonenden van de buurgemeente en de eigen gemeente.
  3. Het college verwijt de rekenkamer dat nieuwe normen worden opgevoerd, waarmee het college wordt overvallen zoals “responsiviteit” en de “materiële rechtmatigheid”. Die normen zijn helemaal NIET nieuw. Ook niet voor het college. Ze maken deel uit van fatsoenlijk overheidsoptreden. Zowel de Nationale Ombudsman als de gemeentelijke rekenkamer hebben regelmatig deze begrippen in hun rapporten opgenomen.
  4. De langjarige reactie van het college op de weerstand van reguliere gebruikers en bezoekers tegen misbruik van de Groene Ster is steeds geweest: “te laat informeren”, “niet bij de besluitvorming betrekken”, “aanhoren maar niet luisteren”, “voldongen feit vergunning” en “effectieve rechtsgang saboteren”. Daarvoor is de term reluctant adaptation van de rekenkamer nog een erg milde beschrijving. Natuurlijk is het college niet zo dom geweest om dat als beleid in de notulen van de collegevergadering op te nemen. Maar de brieven, mails en rechterlijke uitspraken die de rekenkamer heeft verzameld vormen meer dan voldoende bewijs dat deze strategie de afgelopen jaren is gevolgd.
  5. Het college heeft in haar ogen de afgelopen jaren “alleen maar democratisch genomen besluiten van de raad uitgevoerd”. Maar de belangen van ondernemers, organisatoren en bezoekers van festivals hebben hierbij stelselmatig voorrang gekregen op de belangen van flora, fauna en omwonenden. Er is helemaal GEEN SPRAKE van “brede belangenafweging waarbinnen de vergunningverlening plaatsvindt”. En dat is ook de reden dat de gemeente bij de rechter voortdurend in het ongelijk wordt gesteld.
  6. Het college probeert de indruk te wekken dat problemen alleen maar speelden in de jaren vóór 2018. Maar het rekenkamerrapport laat juist zien dat de houding van het college niet is veranderd. De tunnelvisie en het negeren van rechterlijke uitspraken gaat nog steeds door. Er is helemaal GEEN SPRAKE van “door de gemeente ingezette aanpassing en verbetering”.
  7. Ook in deze brief laat het college weer een stevig robbertje selectief citeren en weglaten van relevante delen van de uitspraken van de Rechtbank Noord Nederland zien. Alles in een poging om de indruk te wekken dat “de gemeente op de goede weg is”. Helaas is het tegendeel waar. En dat blijkt duidelijk uit de bijlagen van het rapport van de rekenkamer.
  8. Tegen beter weten en het bewijs van de rekenkamer in houdt het college vol dat de raad tijdig en juist geïnformeerd werd.
  9. Dat onjuist en onvolledig informeren duurt tot op de dag van vandaag en met deze brief, voort. Wie de uitspraak van de rechtbank van 14 juli 2017 leest ziet dat de Rechtbank (evenals in een latere uitspraak) begint met op te merken “Dat het vergunnen van grootschalige evenementen op een terrein dat gelegen is tussen twee woonkernen (Camminghaburen en Tytsjerk), een Natura 2000 gebied (Groote Wielen) en een NNN-natuurgebied voor vrijwel iedere gemeente bestuursrechtelijk en bestuurlijk een vrijwel onmogelijke opgave is”. De rechter zegt dus als eerste “ik denk niet dat het jullie gaat lukken”. Daarná merkt de rechtbank op dat als je het toch wilt proberen er theoretisch drie mogelijkheden zijn: met omgevingsvergunningen, met een wijziging van het bestemmingsplan, of met een combinatie
  10. Ook de Commissie voor de Milieu Effect Rapportage zegt in haar advies hetzelfde. Die commissie neemt namelijk 10 pagina’s met eisen op, waaraan het bestemmingsplan zal moeten voldoen. In feite een beleefde manier van zeggen “wij denken niet dat dit gaat lukken”.

Deze tweet van VVD-raadslid Serge Hollander vat de beschamende opstelling van het bestuur van de gemeente Leeuwarden jegens haar Rekenkamer treffend samen:

(gebrek aan) Gemeentelijke visie op evenementen

Tijdens de wekelijkse raadsvergadering, op woensdag 26 augustus jongstleden, presenteerde het college van de gemeente Leeuwarden haar Nota ’Visie op evenementen. Een presentatie die in de context van de actualiteit wat merkwaardig overkomt. Los van het feit dat door de corona crisis de toekomst voor de evenementenbranche erg ongewis is, ook voor 2021, getuigt dit niet van enige realiteitszin van dit college. Waarom is deze visie zo merkwaardig?

  • Vlak vóór de raadsvergadering was er een informatiebijeenkomst voor raadsleden, waarbij de Rekenkamer haar rapport met bevindingen toelichtte over een reeks aan tekortkomingen bij de vergunningverlening van evenementen in de Groene Ster. De raad vroeg zich in het licht van de conclusies van dat rapport dan ook af of behandeling van een evenementenvisie op dit moment nog wel zinvol is. Een aantal fracties deed een ordevoorstel om de presentatie uit te stellen totdat het Rekenkamerrapport, inclusief het nog te formuleren weerwoord op het rapport door het college, in de raad is afgehandeld. Na enige discussie slaagde dit voorstel ten dele. De meerderheid in de raad vond het een beetje sneu dat bij uitstel van de presentatie de aanwezigheid en voorbereiding van een handjevol ambtenaren voor niets zou zijn geweest. Men besloot uiteindelijk de presentatie wel te houden, zij het enkel ter kennisneming en zonder verdere inhoudelijke behandeling.
  • Vreemd genoeg werd de presentatie verzorgd door een ambtenaar van de gemeente i.p.v. de verantwoordelijk wethouder. Die was overigens wel aanwezig, maar zat op de publieke tribune.
  • Inhoudelijk was de presentatie een vaag en erg basaal verhaal waarbij de ‘visie’ meer gepresenteerd werd als een vraag of de gemeentelijke ambitie voor evenementen op het huidige niveau (genoemd ‘basis op orde’) moet blijven, of dat er nog een tandje bij moet (de zogenaamde ‘plus ambitie’). Inhoudelijk boden beide niveaus weinig houvast.
  • Wat wel netjes was uitgewerkt waren de (extra) kosten die gemoeid zijn met elk van beide ambitieniveaus. V.w.b. het niveau ‘ basis op orde’ komt dat neer op een post van maar liefst €700.000 per jaar. Wil je verder met de ‘ plus ambitie’, dan komt daar nog eens ruim €300.000 per jaar bovenop. Totaal 1 miljoen euro op jaarbasis, bovenop hetgeen normaliter door de gemeente al wordt uitgegeven om evenementen jaarlijks te financieren. Dit extra gevraagde bedrag bestaat voor ruim een kwart uit de terugdraaiing van eerdere bezuinigingen; voor meer dan de helft uit aanvullende subsidies; en het resterende deel voor extra (infra)voorzieningen en 1 arbeidsplaats (FTE). De presentatie blijkt feitelijk helemaal geen visie maar een doodordinair verzoek om centjes (die er niet zijn..).
  • Wat verder opviel was dat de locatie Groene Ster in de 50 minuten durende presentatie op geen enkele wijze werd genoemd. Dat terwijl juist daar de grootste, langstdurende, meest impactvolle en complexe (veiligheid, verkeer, etc.) festivals plaatsvinden, en waar de gemeente dan ook het meeste geld aan spendeert. Alle andere evenementenlocaties (Oldehoofsterkerk, Rengerspark, e.d.) werden als voorbeeld wel geregeld aangehaald. Het benoemen van de Groene Ster als evenementenlocatie ligt evenwel kennelijk erg gevoelig. Waarom eigenlijk?
  • Als onderdeel van de ‘visie’ wordt — tot onze verrassing — de mogelijke uitbreiding van het aantal evenementenlocaties geopperd. Dat is voor ons nogal opmerkelijk, omdat in voorgaande juridische procedures de gemeente altijd met klem volhield dat binnen de gemeentegrenzen geen alternatieve locaties mogelijk zouden zijn. Ook bij de MER-procedure volhardt de gemeente in de bewering dat er voor Groene Ster festivals geen alternatieve oplossingen zijn. Iets wat het MER-adviescollege gelukkig (ook) in twijfel trekt.

Afsluitend kan worden geconcludeerd dat met het presenteren van een dergelijke visie de gemeente weer eens duidelijk laat zien, dat ze ver weg staat van hetgeen zich buiten de muren van het stadhuis afspeelt. Een houding die veel wegheeft van de beroemde ‘tunnelvisie’ in het Rekenkamerrapport. Het zou de gemeente sieren eerst het rapport van de Rekenkamer eens serieus door te nemen en af te wachten hoe de crisis rond het coronavirus zich verder ontvouwt, alvorens met allerlei ambities op gebied van evenementen op de proppen te komen.

Hieronder vindt u een links naar de video van de presentatie en de bijbehorende Powerpoint.

‘Strategie van aanpassen met tegenzin’ Rapport Rekenkamer

Het reilen en zeilen van de gemeente Leeuwarden bij de vergunningverlening, ondersteuning en coördinatie van meerdaagse muziekfestivals in de Groene Ster omschrijft de Leeuwarder Rekenkamer in haar vandaag uitgegeven rapport als een strategie van aanpassen met tegenzin (in het Engels: Reluctant Adaptive Strategy). Met deze kernachtige kwalificatie doelt ze op het feit dat de gemeente Leeuwarden voortdurend op zoek is naar de grenzen van juridisch afgedwongen normen op het gebied van overlastgevende aspecten bij muziekfestivals. Ze is het veelal niet eens met rechtelijke uitspraken en wenst zich daar ook niet klakkeloos bij neer te leggen. Daarin ligt de basis van de vele beleidsaanpassingen en (juridische) procedures in de afgelopen 6 jaren.

Diverse berichtgevingen op deze website (16 okt. 2018), Liwwadders.nl (17 apr. 2019) en Leeuwarden Courant (19 sep. 2019) hebben een aantal fracties van de gemeenteraad gemobiliseerd tot het stellen van kritische vragen aan verantwoordelijk wethouder (Feitsma) over de vermeende kosten om festivals in de Groene Ster te faciliteren en de doelmatigheid hiervan. Dit heeft uiteindelijk ertoe geleid dat op 18 september 2019 een motie werd aangenomen waarin de raad de Rekenkamer verzocht een onderzoek te verrichten naar het proces van vergunningverlening voor festivals.

Vandaag, maandag 24 augustus 2020, heeft de Rekenkamer tijdens een speciaal daarvoor georganiseerde persbijeenkomst op het stadhuis haar rapport geopenbaard. Overmorgen, woensdagavond 26 augustus om 19.30 uur, zal tijdens een informatiebijeenkomst in de raadszaal het rapport formeel worden aangeboden aan de raad.

Vóór de aanbieding van het rapport aan de raad zal omstreeks 18.30 GSD-voorzitter, Theo van Gelder, als gast van het on-line programma ‘Raad op 1‘ worden geïnterviewd door presentator Peter Boomsma van Liwwadders TV. Dit interview is via een YouTube live-stream verbinding te volgen.

Het 36 pagina’s tellende rapport van de Rekenkamer (excl. bijlagen), tot stand gekomen onder leiding van dr. Joop Roebroek, geeft een aardige inkijk hoe het bestuur en de ambtelijke top van de gemeente Leeuwarden sinds 2014 is omgesprongen met het dossier “festivals in de Groene Ster”.  

Een aantal belangrijke conclusies uit het rapport van de Rekenkamer willen we graag even puntsgewijs vermelden:

Conclusies Rekenkamer

  • De gemeente zoekt de grenzen van het recht op, en overschrijdt die (bewust, namelijk als onderdeel van de strategie). (pag. 7 laatste alinea).
  • De gemeente volgt (richtinggevende) oproepen van de rechter niet op. En is daarmee onrechtmatig bezig. (pag. 7, laatste alinea).
  • De gemeente volgt de uitspraken van de rechter niet. (pag. 8, eerste alinea).
  • Eenmaal vastgestelde normen van de rechtbank voor geluid worden door de gemeente niet als geldende richtlijn voor het geluidsbeleid gehanteerd (pag. 8, laatste alinea).
  • De vergunningverlening was niet op orde. De evenementen moesten op grond van veiligheid en openbare orde doorgaan, terwijl ze feitelijk verboden hadden moeten worden (pag. 8, laatste alinea).
  • De gemeente zet “voldongen feit vergunning” in om de festivals door te laten gaan die niet rechtmatig waren. (pag. 8, laatste alinea).
  • De gemeente heeft lak aan de problemen en gezichtspunten die de eigen burgers (en de burgers van de buurgemeente) naar voren brengen (pag. 9, tweede alinea; het ontbreken  van “responsiviteit”).
  • De gemeente staat niet (in het rapport ‘nauwelijks’) open voor een echte dialoog met de burgers.  (pag. 9, derde alinea).
  • Dat het overleg tussen de gemeente en GSD mislukte ligt niet aan GSD, maar aan de opstelling van de gemeente. (pag. 9, derde alinea).
  • Terwijl de rechter had opgeroepen de procedures te staken, heeft de gemeente grote sommen geld uitgegeven om die procedures met externe adviezen en rapporten voort te zetten (pag. 10 tweede alinea).
  • De gemeenteraad wordt door het college niet of nauwelijks geïnformeerd over lopende procedures (pag. 10, laatste alinea).
  • Wethouder Feitsma heeft de gemeenteraad op 12 september 2017 onjuist geïnformeerd (pag. 11, eerste alinea).
  • De ambtelijke organisatie heeft de gemeenteraad onvoldoende geïnformeerd (pag. 11, tweede alinea).
  • Dat ligt [maar] voor een deel aan de raad zelf (pag. 11, tweede alinea).
  • De gemeente (college en ambtenaren) lijdt aan ‘tunnelvisie’ (pag. 11 laatste alinea en pag. 12 en 13).

Als stichting zijn wij redelijk tevreden met de bevindingen van de Rekenkamer. In het bijzonder de analyses en uiteindelijke beoordeling over de werkwijze gemeente Leeuwarden, die bevestigen wat wij al jarenlang naar voren brengen in de vele artikelen die wij hier op onze website publiceren. Bovenstaande conclusies van de Rekenkamer zijn dus voor ons niet zo verrassend. Desondanks is het rapport zeker zinvol als ondersteuning bij eventueel toekomstige juridische procedures. En daarvan lopen er nog een aantal en zijn toekomstige initiatieven op dit front zeker denkbaar.

Van groter belang is nu: wat gaat de raad hiermee doen en uiteindelijk de nieuw aangesteld verantwoordelijke wethouder, Hein Kuiken? Dat moeten we nog even afwachten.

Het rapport (incl. bijlagen) kunt u nalezen door op de kaft van het rapport te klikken.

Even bijpraten (update)

De naam van het natuur- en recreatiegebied ten oosten van Leeuwarden wordt na 6 jaar eindelijk weer recht gedaan. Het ziet er in vergelijking met voorgaande jaren een stuk groener uit. Door de afgelaste muziekfestivals als gevolg van de coronacrisis bespeuren we minder schrale grasmatten, geen kale verrotte plekken of modderpoelen door rijplaten en bouwverkeer, zien we langzaam terugkerende laagvegetatie tussen bomen, gespaarde ruigtes en rietoevers omdat geen campingplaatsen en steigers hoefden te worden gecreëerd, aantrekkende biodiversiteit, etc.
Niet dat het gebied (inclusief fauna) weer in oude luister is hersteld, maar van enige zichtbare opleving is op dit moment toch wel zeker sprake.

        

Een ander (positief) element dat opvalt is het uitblijven van geluidsoverlast, vooral in de nachtelijke uren. En dat is méér dan welkom voor vooral die omwonenden die normaliter hun vakantie (al dan niet bewust) tijdens de festivalsperiode buiten Leeuwarden doorbrengen, maar dat vanwege de coronacrisis nu niet kunnen of doen.
Ook de warme avonden/nachten van de afgelopen tijd zorgen ervoor dat mensen veel buiten zitten en slapen met zoveel mogelijk ramen open om het huis ’s nachts goed door te luchten. Je moet je eens voorstellen hoe een dergelijk ‘buitenleven’ onder festivalomstandigheden zou moeten plaatsvinden; vooral onder de bonke-bonke-bonk geluiden van lage bastonen… Woelen in je bed krijgt dan een geheel andere dimensie.

Dit seizoen zijn er (uiteraard) geen vergunningen verleend om meerdaagse muziekfestivals te faciliteren in de Groene Ster. Maar zelfs dat ging trouwens weer niet zonder slag of stoot. Enige tijd nadat het kabinet had besloten dat de evenementenbranche sowieso tot 1 september 2020 op slot zit, heeft GSD de gemeente er meerdere keren aan moeten herinneren dat de beslistermijn van de in januari ingediende vergunningsaanvragen inmiddels al ruim verstreken was. Strikt juridisch gezien wordt de vergunning dan ‘van rechtswege’ automatisch verleend en dat was feitelijk op dat moment het geval. Pas ruim één maand later volgde de formele intrekking.

Ook inhoudelijke (wel procedurele, waarover later meer) beleidswijzigingen (geluid, ecologie, omgevingswet gerelateerd, e.d.) en verplichte onderzoeken zijn dit seizoen niet aan de orde geweest. Allemaal activiteiten die door het bestuur van de gemeente Leeuwarden ieder jaar op het allerlaatst er nog gauw even doorheen gejast worden om vergunningen bestuursrechtelijk te stutten. Het vrijwel uitblijven van dit ambtelijk en bestuurlijk proces heeft uiteraard invloed gehad op de mate van berichtgeving op onze site.

Toch broeit er nog van alles en daarover willen we u met onderstaande onderwerpen even ‘bijpraten’.

De gemeenteraad van Leeuwarden heeft de Gemeentelijk Rekenkamer gevraagd een onafhankelijk onderzoek te doen naar de kosten van festivals in de Groene Ster. Dat rapport zal maandag 24 augustus worden uitgebracht en gepresenteerd aan de raad. Wat was ook alweer de aanleiding? 

Op 16 oktober 2018 publiceerde GSD een artikel op haar website waarbij een beredeneerde schatting werd uitgewerkt van kosten die de gemeente zou hebben gemaakt om de festivals in de Groene Ster te faciliteren. Achterliggende gedachte hierbij was dat een kosten-baten overzicht de soort belangenafweging door het bestuur van de gemeente Leeuwarden, en daarmee de mate van inzet waarmee ze festivals in de Groene Ster er als permanent fenomeen in de Groene Ster doorheen wil drukken, inzichtelijk zou maken.

Een jaartje na onze publicatie over de uit gemeenschapsgelden gefinancierde festivalkosten, heeft de regionale nieuwssite Liwwadders.nl contact gezocht met GSD met het verzoek ons artikel te mogen herpubliceren op haar site. Deze publicatie vormde voor enkele fracties in de gemeenteraad aanleiding tot het stellen van kritische vragen aan de verantwoordelijk wethouder (de inmiddels vertrokken Feitsma). Ook de Leeuwarder Courant begon zich te roeren in dit dossier. Uiteindelijk heeft Feitsma een overzichtje van kosten aangereikt. Deze is recentelijk op 23 aug. 2020 nog geactualiseerd. Het thans voorliggende kostenplaatje blijkt een veelvoud te zijn van hetgeen GSD aan kosten destijds inschatte: ruim € 850.000!! 

Bijgewerkte versie

De grootste kostenpost bleek de inzet te zijn van extern ingehuurde advocaten en adviseurs. Voorheen werd de interne jurist nog ingezet of de lokale huisadvocaat van de gemeente (Trip Advocaten). Maar omdat dit voor de gemeente niet leidde tot bevredigende resultaten in de rechtbank werd zwaarder geschut ingezet door inhuur van peperdure advocaten uit de top vijf van Nederland (internationaal advocatenkantoor Stibbe, gevestigd aan de Amsterdamse Zuidas).  

De gemeenteraad vroeg zich af hoe het kon dat zo veel geld was uitgegeven zonder dat de gemeente resultaat behaald had. Dat leidde tot het verzoek aan de rekenkamer om een onderzoek te doen. 

De Rekenkamer heeft (voor zover wij weten) betrokken ambtenaren, de verantwoordelijk wethouder, de burgemeester en festivalorganisatoren gehoord waarbij alle relevante stukken (beleidsstukken, gerechtelijke uitspraken, onderzoeken, vergunningen, beroepen, bezwaren, evaluaties, etc.) zijn geraadpleegd.
Ook GSD, als feitelijke initiator van het Groene Ster dossier, is gehoord. 

Wij hebben helaas geen voorinzage in het rapport gekregen, en zullen ons op 24 augustus dus door de rekenkamer en de gemeente laten ‘verrassen’.

Inmiddels heeft de gemeente – die vermoedelijk de bui al ziet hangen – de vlucht naar voren gemaakt. Zij heeft namelijk formeel aangekondigd om voor het aankomende festivalseizoen 2021 de vergunningsprocedure anders in te richten. Deze procedure zal volgens de Uniforme Openbare Voorbereidingsprocedure verlopen. Daarover meer in het navolgende item.

Met de Bekendmaking (nr. Z224447-2020) ‘Besluit tot toestemming van de uniforme openbare voorbereidingsprocedure’ van 20 juni 2020 geeft de gemeente aan de vergunningverlening voor specifiek de festivals in de Groene Ster anders te willen organiseren.

Tot nu toe gebruikte de gemeente de korte voorbereidingsprocedure. Dat wil zeggen de vergunning wordt snel en zéér kort voor het evenement verleend. Er is dan voor omwonenden en belanghebbenden geen tijd meer om normaal bezwaar te maken. Enige mogelijkheid is dan een kort geding bij de bestuursrechter. Die rechter weegt de belangen van omwonenden en natuur af tegen de belangen van gemeente en organisator bij niet doorgaan van het festival, en laat het festival doorgaan omdat de organisator anders failliet zou gaan. In de bodemprocedure, anderhalf tot twee jaar later, krijgen we dan meestal gelijk van de rechtbank. Maar dan is het festival al lang gehouden en is de schade al aangericht.

Bij de uitgebreide voorbereidingsprocedure krijgen burgers een vast traject met 6 weken inspraak op de voorgenomen vergunning en op de onderliggende stukken. Er kan een zienswijze worden ingediend. De gemeente moet bij de definitieve vergunning ook de punten van de zienswijze bespreken. Pas daarná mag het evenement eventueel gehouden worden.

De gewijzigde opzet van vergunningverlening zou (volgens het besluit) op verzoek zijn van de festivalorganisatoren. Dit waagt GSD ernstig te betwijfelen. Immers de nieuwe opzet – waarvoor GSD al jaren pleit – is (in dit geval) voor de vergunninghouders (festivalorganisatoren) en vergunningverleners (gemeente) juridisch meer risicovol.

Het is eerder de stevige kritiek die de gemeente in januari kreeg van de Onafhankelijke bezwaarcommissie, en in april van de Commissie voor de Milieu Effect Rapportage. En mogelijk ook de kritiek die de Rekenkamer zal hebben op de vergunningverlening. (het college kent de inhoud van het rapport immers al).

Hoe dan ook is deze procedure een hele verbetering met de manier waarop de gemeente de afgelopen jaren heeft gewerkt. Wij krijgen tijdig inzage, inspraak en de mogelijkheid om naar de rechter te gaan is ruimer. 

Die herziening heeft al eerder vertraging opgelopen, en het advies van de Commissie MER heeft de gemeente behoorlijk uit het lood geslagen. Daar worden nu de wonden gelikt en ongetwijfeld de geadviseerde rij met onderzoeken voorbereid en uitgevoerd.

Geen nieuws dus, en dat verwachten wij voorlopig ook niet.

Bij de uitspraken van de Rechtbank Noord Nederland over geluid heeft GSD op de meeste punten gelijk gekregen. De gemeente wilde zich daar niet bij neerleggen en heeft hoger beroep ingesteld bij de Afdeling Rechtspraak van de Raad van State. De stukken zijn ingediend, en de RvS moet een zittingsdatum gaan vaststellen. Maar dat kan nog vele maanden duren.

Door de evenementen in de natuur komen beschermde zeldzame soorten in gedrang. Hun nesten en verblijfplaatsen worden vernield en verstoord. Bovendien heeft de gemeente allerlei gebods- en verbodsborden weggehaald die dat moesten voorkomen (verboden buiten de paden te wandelen, verboden ’s-nachts te verblijven, etc). GSD had de provincie gevraagd om die verboden te handhaven (Gedeputeerde Staten zijn het bevoegd gezag voor natuurbescherming). En op te treden tegen de gemeente Leeuwarden.

Volgens de provincie hoeven en kunnen zij niet handhaven en hoeven zij de gemeente niet aan te spreken. Van de rechtbank heeft de provincie gelijk gekregen. Daar zijn wij het niet mee eens, dus is GSD in hoger beroep gegaan bij de Raad van State.

Deze procedure zit nog in het wisselen van processtukken en rapporten. Zitting kan makkelijk nog een jaar op zich laten wachten.

Festivalgeluid heeft een verstorend effect op beschermde dieren in Natura 2000-gebied de Groote Wielen. Wetenschappelijk onderzoek heeft bijvoorbeeld aangetoond dat door het geluid vogels de waarschuwingsroep van soortgenoten niet meer kunnen horen, en dan een makkelijke prooi zijn voor roofdieren en roofvogels. Ook de stikstofneerslag van de festivals levert daar schade op.

Desondanks heeft de provincie een ontheffing/vergunning Wet natuurbescherming afgegeven. Daartegen heeft GSD beroep bij de rechtbank ingesteld.

Ook bij de omgevingsvergunning Psy-Fi had de gemeente fors wat fouten gemaakt. Bij de gemeentelijke bezwaarcommissie heeft GSD daarom in december 2019 gelijk gekregen. De vergunning had niet mogen worden verleend. Het college had binnen zes weken na dat advies van de commissie officieel op ons bezwaar moeten beslissen (door bijvoorbeeld de omgevingsvergunning achteraf in te trekken). Maar dat is nog steeds niet gebeurd.

Op de website van Follow the Money (onafhankelijke onderzoeksjournalistiek) staat een artikel in het kader van het thema ‘Onze openbare ruimte’ met de (zeker voor ons, gelet op de ervaringen van afgelopen jaren) aansprekende titel ‘Intellectuele prostitutie’ in de milieuadvies wereld.

Natuurlijk zijn er Groene Adviesbureaus met een onberispelijke staat van dienst, die neutraal advies geven over hoe de natuur het best beschermd kan worden. Maar er zijn helaas te veel bureaus die op het verkeerde pad zijn beland. Ze laten zich bij hun advies te veel leiden door de wensen van de opdrachtgevers (want als ze dat niet doen gaat de opdracht naar een ander die ‘wel wil luisteren’). Ook wij hebben dergelijke ervaringen opgedaan en dit in onze artikelen als onderzoeken door ‘wensecologen’ bestempeld.

Gemeenten, provincies en festivalorganisatoren maken graag gebruik van dat soort adviesbureaus vanuit de gedachte: ‘wie betaalt, bepaalt’.

Voor mensen met belangstelling voor natuurbescherming of het openbaar bestuur een zeer lezenswaardig artikel!

Bewogen week (17) festivals Groene Ster

Het was een bewogen week voor festivals en de Groene Ster en dat had twee redenen.

Festivalverbod tot 1 september 2020

Allereerst heeft de regering dinsdag 21 april gevolg gegeven aan het verzoek van de evenementensector zelf (bij monde van de directeur van de grootste Nederlandse festivalorganisator MOJO, in een interview met BNR Business Nieuws Radio op 9 april 2020) om tot 1 september 2020 alle grootschalige evenementen te verbieden. Dat betekent een rustig jaar in de Groene Ster.

Advies van de Commissie Milieu Effect Rapportage (MER)

Door alle nieuws rond het festivalverbod is de tweede reden wat ondergesneeuwd geraakt. In een klein stukje in de Leeuwarder Courant van 22 april hebben we kunnen lezen dat het college van Leeuwarden “hoopte het nieuwe bestemmingsplan vóór de komende zomer vast te stellen, maar inmiddels is duidelijk dat dit niet lukt voor komend najaar”.

Helaas heeft de journalist van de LC niet doorgevraagd naar de reden waarom het college plotseling tot dit inzicht is gekomen. Maar gelukkig wist een oplettend lid van onze achterban het verband te leggen: die reden was het uitkomen van het advies van de Commissie M.E.R.

Zoals we al eerder in een nieuwsbrief en op de site hadden besproken heeft de gemeente een vrijwillig advies gevraagd van de Commissie MER over de rapportage die moet worden opgesteld als onderdeel van de wijziging van het bestemmingsplan. Dat advies heeft de Commissie MER op 23 april uitgebracht. Het volledige advies leest u hier.

Wij geven een korte samenvatting van het advies. De gemeente moet:

  • Realistische alternatieven voor de locatie Groene Ster onderzoeken en opnemen in de motivering (dus andere locaties in de gemeente zoeken en dan een afweging maken).
  • Inzichtelijk maken of de hinder (voor mens en natuur) op die andere locaties minder is.
  • Alternatieve inrichtingen (voor o.a. podia) op die locaties beschrijven.
  • De bestaande toestand van het milieu en de verwachte ontwikkelingen in die studiegebieden beschrijven.
  • Een beschrijving, met name ook cijfermatig, maken voor de effecten op het milieu.
  • De toename van stikstof en geluid op het Natura 2000-gebied Groote Wielen en het Natuur Netwerk Nederland, waartoe het grootste deel van de Groene Ster behoort, moet beter worden beschreven.
  • Er moet een goede passende beoordeling worden gemaakt van de effecten op de natuur. (lees: wat er nu ligt is zwaar onvoldoende).
  • Niet alleen het effect van geluid van festivals in de Groene Ster moet worden onderzocht, maar ook het effect van cumulatie met andere geluidsbronnen (wegverkeer, railverkeer, vliegverkeer).
  • Het verkeer en parkeren beter in kaart brengen.
  • De effecten van de festivals op gezondheid, klimaat en duurzaamheid moeten ook worden beoordeeld.

Iemand die je vrijwillig om advies hebt gevraagd vertelt je natuurlijk niet recht in het gezicht dat je broddelwerk hebt aangeleverd. Maar in essentie is dat wel wat de Commissie MER op een hele beleefde manier in tien pagina’s aan het college van Leeuwarden vertelt:

  1. De aangeleverde Nota Reikwijdte en Detailniveau voldoet van geen kant.
  2. Er moet serieus naar alternatieven voor de Groene Ster worden gezocht.
  3. Er moet nog een enorme berg aan technisch en ecologisch onderzoek gebeuren.
  4. De uitkomsten van die onderzoeken moeten netjes worden beschreven, besproken en tegen elkaar afgewogen.
  5. Als de gemeente dat niet voor elkaar krijgt is het rapport MER ondeugdelijk en maakt een bestemmingsplanherziening geen schijn van kans.

Dus dat gaat nog wel een tijdje duren.

‘Als je niet handhaaft, neem je jezelf niet serieus’

Woorden van die strekking uitte wethouder Sjoerd Feitsma in de Leeuwarder Courant in de aanloop van het bonke-bonk festival Psy-Fi 2018. In zijn tomeloze ambitie om van Leeuwarden dé popstad te maken van het Noorden, roeptoetert deze PvdA-wethouder in de media wel vaker dit soort holle frasen.

Bron: Leeuwarder Courant 24 juli 2018
Bron: Leeuwarder Courant 24 juli 2018

Een sprekend voorbeeld dat dergelijke stoere uitspraken van een bestuurder vaak voor de bühne zijn is het twijfelachtige optreden van deze gemeente tegen overschrijdingen van nachtelijke geluidsnormen, die Psy-Fi opgelegd heeft gekregen met een tweetal gerechtelijke uitspraken (bodemprocedure Psy-Fi 2016 en voorlopige voorziening Psy-Fi 2019).

De gemeente Leeuwarden was het met deze uitspraken faliekant oneens. Dat mag, echter is dat nog geen reden om ze dan maar aan de laars te lappen. Feitelijk deed ze dat dus wel door te marchanderen met de handhaving. Een methodiek die vaker wordt toegepast, waarbij gerechtelijke uitspraken ten dele of zelfs helemaal NIET een vertaling krijgen in een herziening op een reeds afgegeven vergunning of ontheffing. Hierdoor krijgt een dienstdoende handhaver al op voorhand verkeerde richtlijnen mee. In bezwaar- en bodemprocedures die nadien volgen is het verweer van de gemeente steevast dat ze uitspraken anders interpreteerde, of ze doet een ‘mea culpa’, met toezegging het volgend seizoen helemaal anders en vooral ‘beter’ te gaan doen. Soms komen ze daar nog mee weg ook. (Bestuurs)rechtspraak is niet altijd even consistent.

In het geval van Psy-Fi 2019 zijn de nachtnormen voor het geluid ter plaatse van de regietorens van de podia (Front-Of-House), en de eindtijden van het zware geluidsregime (dag-/avond periode) door de rechter neerwaarts bijgesteld, respectievelijk vervroegd. Hiermee moest slaapverstoring voor omwonenden worden voorkomen. De gemeente heeft in het geding met GSD, evenals bij de procedures over de andere twee festivals, weer fors geïnvesteerd in dure juridische bijstand (uit de top 5 van advocatenkantoren in Nederland, ruim 3 ton in 2018!) om te verhinderen dat getornd zou worden aan de geluidsnormen en eindtijden die Psy-Fi aanvankelijk waren vergund. Op dat moment hield Psy-Fi de gemeente ook nog eens in gijzeling met de mededeling Leeuwarden te gaan verlaten ‘vanwege teveel opgelegde beperkingen in vergunningen en ontheffingen’. Ze waren dat natuurlijk nooit van plan, maar het is een beproefde methode die ook in 2015 succesvol bleek.

Gemeente Leeuwarden ving met haar verweer uiteindelijk bot bij de voorzieningenrechter. Ons (schriftelijk) verzoek aan het College om de geluidsontheffing in lijn te brengen met de gerechtelijke uitspraak heeft niets uitgehaald.

Tijdens Psy-Fi 2019 bleek in de nachtelijke uren de bonke-bonk-muziekproductie binnenshuis duidelijk hoorbaar te zijn. Dat was onmogelijk geweest als de door de rechter bijgestelde geluidsnormen waren gerespecteerd. Indiening van een telefonische klacht bood weinig soelaas, daarom is een handhavingsverzoek met een verzoek tot het opleggen van een dwangsom door GSD ingediend. Dit verzoek is door de gemeente afgewezen omdat ze van mening was dat er ter plaatse geen overtreding kon worden vastgesteld. In de bijlagen van de afwijzingsbeschikking troffen we echter diverse spreadsheets aan over een deel van de geluidsmetingen op de referentiepunten en FOH van de podia. Hier was duidelijk te zien dat er wel degelijk sprake is geweest van substantiële overschrijdingen van de door de bestuursrechter opgelegde nachtelijke geluidsnormen. Dit verklaarde meteen ook waarom de muziek wel degelijk binnenshuis hoorbaar was, terwijl dat niet mogelijk was geweest indien de handhavers de uitspraak van de rechter hadden gehandhaafd. Iets wat ze natuurlijk zonder meer hadden behoren te doen.

Ruim een week geleden hebben we alle geluidsmetingen in spreadsheets gekregen en hebben deze geanalyseerd. Na enig aandringen is ons ook een woordelijk verslag van de handhavende ambtenaren toegestuurd en, na nóg verder aandringen, de metingen van deze handhavers die de conclusies in hun verslag zouden moeten ondersteunen. Het door GSD ingediende bezwaarschrift op de afwijzingsbeschikking kon daarmee worden aangevuld met een nadere (en vooral essentiële) onderbouwing van ons bezwaarschrift.

Een afschrift van dit aanvullend bezwaarschrift kunt u hier vinden. U mag zelf oordelen in hoeverre de gemeente Leeuwarden zichzelf nu eigenlijk serieus neemt met haar handhaving.