Causale ketens

Gepubliceerd op: 3 april 2021

Door: Wietse Elzinga

Vooralsnog geen koolmees gesignaleerd op naaktstrand Groene Ster ondanks aanwezigheid nestkastje. Ooit hadden ze op die plek last van de eikenprocessierups en besloot de gemeente Leeuwarden op een aantal plekken in het natuur- en recreatiegebied nestkastjes voor kool-/pimpelmezen op te hangen. Dit na nieuws over de goede ervaringen die sommige gemeenten hebben opgedaan met die beestjes ter bestrijding van de eikenprocessierups. Merk op dat mezen alleen goede natuurlijke bestrijders kunnen zijn wanneer er jongen gevoed kunnen worden met die rups. Kortom, het hebben van jongen en het beschikbaar zijn van eikenprocessierupsen moet samenvallen. Zijn er geen rupsen aanwezig dan moeten de vogels zich met andere insecten kunnen voeden. Wie wil dat mezen rupsen bestrijden moet er eerst voor zorgen dat er voldoende vogels in de buurt zijn met voldoende insecten als voedsel in tijden van onvoldoende aanbod van eikenprocessierupsen.

Mede door deze onzinnige actie van de gemeente Leeuwarden kon ik niet nalaten een nestkastje te kopen toen een low-budget supermarkt die dingen in de aanbieding had voor nog geen tien euro. De aankoop bleek het eenvoudigste deel van het traject, niet alle bewoners van de Vlietzone hebben de beschikking over een boom in eigen tuin. Waar hang je zo’n kastje op wanneer je niet wilt dat een eventueel broedproces wordt verstoord door menselijke activiteiten of katten? De oplossing was onvermijdelijk een bevestiging aan een lange paal verbonden aan een uitstekend deel van het huis. Gemakkelijker bedacht dan uitgevoerd met bouwmarkten waar je niet terecht kon voor palen en bevestigingsmateriaal. Met hulp van derden is het gelukt om met de start van de astronomische lente een voorziening in de lucht te hebben. Opmerkelijk genoeg tref je in de bebouwde omgeving meer vogels aan dan in de Groene Ster, hoezo natuurgebied? Hoe die vogels het voor elkaar krijgen weet ik niet, recentelijk hebben koolmezen mijn nestkastje tussen al die woningen ontdekt en van binnen bekeken. Geen idee of het de goedkering van die vogels kan wegdragen, je kunt ze nu eenmaal geen vragenlijst voorleggen: de beestjes stemmen met hun voeten / vleugels.

Mocht het nestkastje bij de naturisten ook dit jaar geen bewoners trekken dan is de reden heel eenvoudig: in geen velden of wegen zijn er mezen te bekennen. Kenmerkend voor de werkwijze van ambtenaren: lange halen, snel thuis. Nestkastje ophangen, eikenprocessierups bestreden. De Groene Ster kan nog veel aan natuurwaarde winnen, maar dan moet je wel al die causale ketens in ecologische systemen kennen. Eerst zorgen voor ondiepe poelen waarin insecten zich kunnen vermenigvuldigen. Het maaibeleid is eveneens voor verbetering vatbaar, menigeen kan zich straks weer mateloos verbazen over het feit dat een stuk gebied dat de ene dag wilde bijen van voedsel voorzag de volgende dag is gemaaid volgens het schema van het uitvoerende loonbedrijf. Pas wanneer alle causale ketens op orde zijn kun je een moment verwachten dat koolmezen zich te goed doen aan eikenprocessierupsen die bij huidcontact irritatie kunnen oproepen. Op jeuk aan de kont zitten naturisten niet te wachten, dat ligt veel te ongemakkelijk.