‘Einde oefening festivals in de Groene Ster?’

6 okt 2021 | Bestemmingsplan, Festivals, Gemeente, Rechtszaken, Sticky, Vergunningen

Welcome to the Village (WttV) verlaat de Groene Ster. Psy-Fi wil door, Promised Land twijfelt en Into the Grave wil niet komen. De vraag is of het einde oefening is voor festivals in de Groene Ster. Deze vraag stelde de Leeuwarder Courant in haar artikel van afgelopen dinsdag, 5 oktober.

Aan de hand van diverse uitspraken van o.a. festivalorganisaties, het mea culpa van wethouder Hein Kuiken en de waarschuwing van de Rekenkamer aan de gemeente, geven we graag onze kijk op een mogelijke exodus van festivals uit de Groene Ster.

Allereerst even teruggrijpend op een artikel in de LC van 4 oktober van LC-journalist Patrick van ‘t Haar. Hierin gaf de directeur van WttV, Ruben Bosch, aan dat het besluit om de Groene Ster te verlaten werd ingegeven door het feit dat de rechter “…geen belangenafweging heeft gemaakt, maar ervoor gekozen heeft om de natuur te laten prevaleren”. 

Tsja … Een festivaldirecteur die zijn festival graag verkoopt in termen van duurzaam, circulair, creëren van een betere wereld, minimaliseren van de ecologische voetafdruk enzovoorts, en die vervolgens staat te klagen dat een rechter het beschermen van natuurwaarden laat prevaleren boven de belangen van een meerdaags muziekfestival …?
Zo’n uitspraak laat pas goed de échte interesse zien van dergelijke commerciële festivals. Desnoods minder vogels, desnoods minder vleermuizen, zolang er maar winst wordt gemaakt. Dat is waar het om gaat. 

De heldere uitspraak van de rechter, dat Europese natuurbeschermingswetten het houden van een dergelijk festival in zo grote nabijheid van een Natura2000 gebied simpelweg niet toestaan vanwege de ervan te verwachten natuurschade, is door de festivaldirecteur niet gehoord, laat staan begrepen.

Uitspraak voorzieningenrechter

De schorsing van de vergunningen voor WttV 2021 door de rechter maakt het houden van grootschalige muziekfestivals in de Groene Ster gedurende de gehele kwetsbare broed- en verzorgingsfase van broedvogels sowieso onmogelijk.

Promised Land

De organisator van Promised Land, Bobby Veenstra, twijfelt over het doorgaan van zijn festival in de Groene Ster volgend jaar. Ook hij heeft er door de schorsing van de WttV-vergunningen weinig vertrouwen in of zijn aanvragen voor 2022 de eindstreep zullen halen. Hij lijkt meer vertrouwen te hebben in een nieuw bestemmingsplan. Zo ook denkt Paul van Berlo, organisator van Into the Grave, die zich door wethouder Kuiken niet laat verleiden om de weggevallen plaats in de Groene Ster in te nemen. Ook hij wil garanties, maar dan verankerd in een nieuw bestemmingsplan.

Herziening bestemmingsplan

De hoop is dus kennelijk gevestigd op de voorgenomen herziening van het bestemmingsplan “waardoor festivals georganiseerd kunnen worden zonder rechtszaken en gedoe rond vergunningen”. Dit is de algemene gedachte van een aantal festivalorganisatoren en zo wordt het ook ‘verkocht’ door wethouder Kuiken. Maar is die gedachte juist?

Wij denken van niet.

Het herzieningsproces van het bestemmingsplan, dat al in 2017 is opgestart, heeft nog vele jaren voor de boeg (zie ook de waarschuwing van de voorzitter gemeentelijke Rekenkamer, dr. Joop Roebroek). De uitkomst hiervan is bovendien nog erg ongewis.

En dan is er ook nog dit. Niet alle normen lenen zich voor opname in een bestemmingsplan (openbare orde, geluid, ecologische kaders, e.d.), en nog een groot aantal normen zijn juridisch nog niet volledig uitgekristalliseerd. Waar die normen ook zijn vastgelegd, of dit nu vergunningen zijn, ontheffingen, beleid of een bestemmingsplan, in potentie zullen ze altijd onderwerp kunnen zijn voor een juridische toetsing. Een bestemmingsplan voegt in dit kader niets extra’s toe.

De heilige graal, zoals de ‘partiële herziening op het bestemmingsplan van de Groene Ster’ wordt gepresenteerd door het gemeentebestuur, is dan ook in feite niet meer dan een fopspeen voor festivalorganisatoren.

Boter op het hoofd

In beide LC-artikelen verwijten festivalorganisatoren de gemeente het uitgegeven van slechte en ondeugdelijke vergunningen die ieder jaar weer onderwerp zijn van juridische strijd. We begrijpen deze frustratie volledig.

Toch stapelen de festivals met dat verwijt wel wat boter op het eigen hoofd. De marginale juridische kwaliteit van vergunningen wordt namelijk niet alleen veroorzaakt door ondeskundigheid of door bepaalde ambtenaren “die verstrikt zitten in hun tunnelvisie” (zie Rapport Rekenkamer). Het is vooral de spagaat die deze gemeente moet maken om aan de ene kant haar ambitie als festivalstad van het Noorden na te streven en aan de andere kant haar plicht na te komen tegenover burgers om een objectieve afweging te maken ter zake van overlast, hinder en bescherming van natuurwaarden van de omgeving.
Een spagaat waar sommige festivalorganisaties gebruik van proberen te maken.

Zo zetten enkele festivalorganisaties de gemeente voortdurend onder druk met het dreigement Leeuwarden te gaan verlaten indien er meer beperkingen worden opgelegd als gevolg van juridische uitspraken. Een objectieve afweging van de gemeente blijft daardoor achterwege, waarbij iedere keer de grenzen worden opgezocht bij het verlenen van vergunningen.

Dit is echter niet de enige reden waarom de vergunningen keer op keer door de rechtbank onderuit gehaald worden.
Soms worden gerechtelijke uitspraken ‘vergeten’ op te nemen in vergunningen of worden anders (en wel in het voordeel van festivals) geïnterpreteerd. Een andere ongelukkig uitpakkende truc is de marginalisatie van handhaving of zelfs het ontbreken daarvan. Zo worden aan de festivalorganisatie opgelegde boetes niet eens geïnd. Dit alles om te voorkomen dat festivals hun dreigement, Leeuwarden te zullen verlaten, waarmaken. Festivalorganisaties weten dat en moeten dan ook niet vreemd kijken dat vergunningen niet altijd standhouden in de rechtszaal.

Buffelen

Wethouder Hein Kuiken erkent de problemen rond vergunningen en het wijzigen van het bestemmingsplan. Het heeft volgens hem in al die jaren veel inspanning en geld gekost (schatting GSD inmiddels > € 1.000.000). Hij heeft deskundigen aangesteld die hem verzekeren dat het met het nieuwe bestemmingsplan helemaal goed gaat komen. “We buffelen door“, aldus de wethouder.

Die ingehuurde deskundigen (ecologische en planologische adviesbureaus, geluidsadvisering, e.d.) zijn ons genoegzaam bekend uit eerdere rechtszaken. Hierbij zijn ‘wishful-thinking’ conclusies en onderzoeksresultaten geen zeldzaam verschijnsel, want ook hierbij geldt ‘wie betaalt, bepaalt’ — en die betaler is in dit geval de gemeente Leeuwarden.

Het voert te ver om er in dit bericht dieper op in te gaan, maar de kern is doorgaans dat een bepaald onderzoek (veelal een literatuurstudie) op het eerste gezicht ondersteund lijkt te worden door weer een ander aangevoerd onderzoek, dat echter bij nadere bestudering in een totaal andere context blijkt te staan… Hierdoor valt het hele kaartenhuis in elkaar, omdat de conclusies van die tweede studie (die dus nergens verband mee heeft) juist absoluut noodzakelijk waren voor de onderbouwing van het eerste onderzoek. In goed Nederlands heet dit cherrypicking.

Het betekent voor GSD trouwens ook buffelen, omdat om een rapport goed te kunnen beoordelen de hele literatuurlijst waarnaar wordt verwezen, óók bestudeerd moet worden. 

Terzijde. Iets om even bij stil te staan in deze tijden waarin men om een transparanter overheid en samenleving roept. Contra-expertise inroepen is voor GSD problematisch gebleken omdat de meeste (advies)bureaus bij een verzoek van GSD voor een ‘tegen’onderzoek vrezen hun klanten te verliezen bij overheidsinstanties (!!).
In enkele gevallen heeft dat ons gedwongen om ver buiten de regio Friesland een bureau bereid te vinden een opdracht voor ons uit te voeren (zoals een bodemonderzoek en een ecologisch onderzoek).

Psy-Fi 2022

De Leeuwarder Courant maakt melding dat de aanvragen voor vergunningen in 2022 door Psy-Fi reeds zijn ingediend. Het enige dat bij ons bekend is, is dat de (ontwerp)vergunningen van Psy-Fi voor het seizoen 2021 een-op-een worden doorgezet naar 2022.

Het zomaar doorzetten van de vergunningen 2021 naar 2022 is risicovol omdat dit besluit door de gemeente genomen is vóór de uitspraak van de schorsing van de vergunningen WttV 2021. Deze uitspraak maar ook het juridische vervolgtraject (bezwaarschriftencommissie en het beroep in bodemprocedure bij de rechtbank) kunnen nog behoorlijk van invloed zijn op de bestaande ontwerpvergunningen 2021 die — zo lijkt het nu — voor Psy-Fi 2022 ingezet gaan worden. Maar die keuze is aan de gemeente en Psy-Fi.