Even bijpraten (update)

18 aug 2020 | Algemeen, Gemeente, Rechtszaken, Vergunningen

De naam van het natuur- en recreatiegebied ten oosten van Leeuwarden wordt na 6 jaar eindelijk weer recht gedaan. Het ziet er in vergelijking met voorgaande jaren een stuk groener uit. Door de afgelaste muziekfestivals als gevolg van de coronacrisis bespeuren we minder schrale grasmatten, geen kale verrotte plekken of modderpoelen door rijplaten en bouwverkeer, zien we langzaam terugkerende laagvegetatie tussen bomen, gespaarde ruigtes en rietoevers omdat geen campingplaatsen en steigers hoefden te worden gecreëerd, aantrekkende biodiversiteit, etc.
Niet dat het gebied (inclusief fauna) weer in oude luister is hersteld, maar van enige zichtbare opleving is op dit moment toch wel zeker sprake.

 

        

Een ander (positief) element dat opvalt is het uitblijven van geluidsoverlast, vooral in de nachtelijke uren. En dat is méér dan welkom voor vooral die omwonenden die normaliter hun vakantie (al dan niet bewust) tijdens de festivalsperiode buiten Leeuwarden doorbrengen, maar dat vanwege de coronacrisis nu niet kunnen of doen.
Ook de warme avonden/nachten van de afgelopen tijd zorgen ervoor dat mensen veel buiten zitten en slapen met zoveel mogelijk ramen open om het huis ’s nachts goed door te luchten. Je moet je eens voorstellen hoe een dergelijk ‘buitenleven’ onder festivalomstandigheden zou moeten plaatsvinden; vooral onder de bonke-bonke-bonk geluiden van lage bastonen… Woelen in je bed krijgt dan een geheel andere dimensie.

Dit seizoen zijn er (uiteraard) geen vergunningen verleend om meerdaagse muziekfestivals te faciliteren in de Groene Ster. Maar zelfs dat ging trouwens weer niet zonder slag of stoot. Enige tijd nadat het kabinet had besloten dat de evenementenbranche sowieso tot 1 september 2020 op slot zit, heeft GSD de gemeente er meerdere keren aan moeten herinneren dat de beslistermijn van de in januari ingediende vergunningsaanvragen inmiddels al ruim verstreken was. Strikt juridisch gezien wordt de vergunning dan ‘van rechtswege’ automatisch verleend en dat was feitelijk op dat moment het geval. Pas ruim één maand later volgde de formele intrekking.

Ook inhoudelijke (wel procedurele, waarover later meer) beleidswijzigingen (geluid, ecologie, omgevingswet gerelateerd, e.d.) en verplichte onderzoeken zijn dit seizoen niet aan de orde geweest. Allemaal activiteiten die door het bestuur van de gemeente Leeuwarden ieder jaar op het allerlaatst er nog gauw even doorheen gejast worden om vergunningen bestuursrechtelijk te stutten. Het vrijwel uitblijven van dit ambtelijk en bestuurlijk proces heeft uiteraard invloed gehad op de mate van berichtgeving op onze site.

Toch broeit er nog van alles en daarover willen we u met onderstaande onderwerpen even ‘bijpraten’.

Gemeentelijke Rekenkamer
De gemeenteraad van Leeuwarden heeft de Gemeentelijk Rekenkamer gevraagd een onafhankelijk onderzoek te doen naar de kosten van festivals in de Groene Ster. Dat rapport zal maandag 24 augustus worden uitgebracht en gepresenteerd aan de raad. Wat was ook alweer de aanleiding?

Op 16 oktober 2018 publiceerde GSD een artikel op haar website waarbij een beredeneerde schatting werd uitgewerkt van kosten die de gemeente zou hebben gemaakt om de festivals in de Groene Ster te faciliteren. Achterliggende gedachte hierbij was dat een kosten-baten overzicht de soort belangenafweging door het bestuur van de gemeente Leeuwarden, en daarmee de mate van inzet waarmee ze festivals in de Groene Ster er als permanent fenomeen in de Groene Ster doorheen wil drukken, inzichtelijk zou maken.

Een jaartje na onze publicatie over de uit gemeenschapsgelden gefinancierde festivalkosten, heeft de regionale nieuwssite Liwwadders.nl contact gezocht met GSD met het verzoek ons artikel te mogen herpubliceren op haar site. Deze publicatie vormde voor enkele fracties in de gemeenteraad aanleiding tot het stellen van kritische vragen aan de verantwoordelijk wethouder (de inmiddels vertrokken Feitsma). Ook de Leeuwarder Courant begon zich te roeren in dit dossier. Uiteindelijk heeft Feitsma een overzichtje van kosten aangereikt. Deze is recentelijk op 23 aug. 2020 nog geactualiseerd. Het thans voorliggende kostenplaatje blijkt een veelvoud te zijn van hetgeen GSD aan kosten destijds inschatte: ruim € 850.000!!

Bijgewerkte versie

De grootste kostenpost bleek de inzet te zijn van extern ingehuurde advocaten en adviseurs. Voorheen werd de interne jurist nog ingezet of de lokale huisadvocaat van de gemeente (Trip Advocaten). Maar omdat dit voor de gemeente niet leidde tot bevredigende resultaten in de rechtbank werd zwaarder geschut ingezet door inhuur van peperdure advocaten uit de top vijf van Nederland (internationaal advocatenkantoor Stibbe, gevestigd aan de Amsterdamse Zuidas).

De gemeenteraad vroeg zich af hoe het kon dat zo veel geld was uitgegeven zonder dat de gemeente resultaat behaald had. Dat leidde tot het verzoek aan de rekenkamer om een onderzoek te doen.

De Rekenkamer heeft (voor zover wij weten) betrokken ambtenaren, de verantwoordelijk wethouder, de burgemeester en festivalorganisatoren gehoord waarbij alle relevante stukken (beleidsstukken, gerechtelijke uitspraken, onderzoeken, vergunningen, beroepen, bezwaren, evaluaties, etc.) zijn geraadpleegd.
Ook GSD, als feitelijke initiator van het Groene Ster dossier, is gehoord.

Wij hebben helaas geen voorinzage in het rapport gekregen, en zullen ons op 24 augustus dus door de rekenkamer en de gemeente laten ‘verrassen’.

Inmiddels heeft de gemeente – die vermoedelijk de bui al ziet hangen – de vlucht naar voren gemaakt. Zij heeft namelijk formeel aangekondigd om voor het aankomende festivalseizoen 2021 de vergunningsprocedure anders in te richten. Deze procedure zal volgens de Uniforme Openbare Voorbereidingsprocedure verlopen. Daarover meer in het navolgende item.

Uniforme Openbare Voorbereidingsprocedure
Met de Bekendmaking (nr. Z224447-2020) ‘Besluit tot toestemming van de uniforme openbare voorbereidingsprocedure’ van 20 juni 2020 geeft de gemeente aan de vergunningverlening voor specifiek de festivals in de Groene Ster anders te willen organiseren.

Tot nu toe gebruikte de gemeente de korte voorbereidingsprocedure. Dat wil zeggen de vergunning wordt snel en zéér kort voor het evenement verleend. Er is dan voor omwonenden en belanghebbenden geen tijd meer om normaal bezwaar te maken. Enige mogelijkheid is dan een kort geding bij de bestuursrechter. Die rechter weegt de belangen van omwonenden en natuur af tegen de belangen van gemeente en organisator bij niet doorgaan van het festival, en laat het festival doorgaan omdat de organisator anders failliet zou gaan. In de bodemprocedure, anderhalf tot twee jaar later, krijgen we dan meestal gelijk van de rechtbank. Maar dan is het festival al lang gehouden en is de schade al aangericht.

Bij de uitgebreide voorbereidingsprocedure krijgen burgers een vast traject met 6 weken inspraak op de voorgenomen vergunning en op de onderliggende stukken. Er kan een zienswijze worden ingediend. De gemeente moet bij de definitieve vergunning ook de punten van de zienswijze bespreken. Pas daarná mag het evenement eventueel gehouden worden.

De gewijzigde opzet van vergunningverlening zou (volgens het besluit) op verzoek zijn van de festivalorganisatoren. Dit waagt GSD ernstig te betwijfelen. Immers de nieuwe opzet – waarvoor GSD al jaren pleit – is (in dit geval) voor de vergunninghouders (festivalorganisatoren) en vergunningverleners (gemeente) juridisch meer risicovol.

Het is eerder de stevige kritiek die de gemeente in januari kreeg van de Onafhankelijke bezwaarcommissie, en in april van de Commissie voor de Milieu Effect Rapportage. En mogelijk ook de kritiek die de Rekenkamer zal hebben op de vergunningverlening. (het college kent de inhoud van het rapport immers al).

Hoe dan ook is deze procedure een hele verbetering met de manier waarop de gemeente de afgelopen jaren heeft gewerkt. Wij krijgen tijdig inzage, inspraak en de mogelijkheid om naar de rechter te gaan is ruimer.

Herziening bestemmingsplan
Die herziening heeft al eerder vertraging opgelopen, en het advies van de Commissie MER heeft de gemeente behoorlijk uit het lood geslagen. Daar worden nu de wonden gelikt en ongetwijfeld de geadviseerde rij met onderzoeken voorbereid en uitgevoerd.

Geen nieuws dus, en dat verwachten wij voorlopig ook niet.

Beroep bij de Raad van State over geluid
Bij de uitspraken van de Rechtbank Noord Nederland over geluid heeft GSD op de meeste punten gelijk gekregen. De gemeente wilde zich daar niet bij neerleggen en heeft hoger beroep ingesteld bij de Afdeling Rechtspraak van de Raad van State. De stukken zijn ingediend, en de RvS moet een zittingsdatum gaan vaststellen. Maar dat kan nog vele maanden duren.

Update: zitting heeft 2 december 2020 plaatsgevonden.

Beroep bij de Raad van State over niet handhaven Wet Natuurbescherming
Door de evenementen in de natuur komen beschermde zeldzame soorten in gedrang. Hun nesten en verblijfplaatsen worden vernield en verstoord. Bovendien heeft de gemeente allerlei gebods- en verbodsborden weggehaald die dat moesten voorkomen (verboden buiten de paden te wandelen, verboden ’s-nachts te verblijven, etc). GSD had de provincie gevraagd om die verboden te handhaven (Gedeputeerde Staten zijn het bevoegd gezag voor natuurbescherming). En op te treden tegen de gemeente Leeuwarden.

Volgens de provincie hoeven en kunnen zij niet handhaven en hoeven zij de gemeente niet aan te spreken. Van de rechtbank heeft de provincie gelijk gekregen. Daar zijn wij het niet mee eens, dus is GSD in hoger beroep gegaan bij de Raad van State.

Deze procedure zit nog in het wisselen van processtukken en rapporten. Zitting kan makkelijk nog een jaar op zich laten wachten.

Beroep bij de Rechtbank over natuurbescherming
Festivalgeluid heeft een verstorend effect op beschermde dieren in Natura 2000-gebied de Groote Wielen. Wetenschappelijk onderzoek heeft bijvoorbeeld aangetoond dat door het geluid vogels de waarschuwingsroep van soortgenoten niet meer kunnen horen, en dan een makkelijke prooi zijn voor roofdieren en roofvogels. Ook de stikstofneerslag van de festivals levert daar schade op.

Desondanks heeft de provincie een ontheffing/vergunning Wet natuurbescherming afgegeven. Daartegen heeft GSD beroep bij de rechtbank ingesteld.

Nog geen Beslissing op Bezwaar over omgevingsvergunning Psy-Fi 2019
Ook bij de omgevingsvergunning Psy-Fi had de gemeente fors wat fouten gemaakt. Bij de gemeentelijke bezwaarcommissie heeft GSD daarom in december 2019 gelijk gekregen. De vergunning had niet mogen worden verleend. Het college had binnen zes weken na dat advies van de commissie officieel op ons bezwaar moeten beslissen (door bijvoorbeeld de omgevingsvergunning achteraf in te trekken). Maar dat is nog steeds niet gebeurd.
Intellectuele prostitutie in de milieu advieswereld
Op de website van Follow the Money (onafhankelijke onderzoeksjournalistiek) staat een artikel in het kader van het thema ‘Onze openbare ruimte’ met de (zeker voor ons, gelet op de ervaringen van afgelopen jaren) aansprekende titel ‘Intellectuele prostitutie’ in de milieuadvies wereld.

Natuurlijk zijn er Groene Adviesbureaus met een onberispelijke staat van dienst, die neutraal advies geven over hoe de natuur het best beschermd kan worden. Maar er zijn helaas te veel bureaus die op het verkeerde pad zijn beland. Ze laten zich bij hun advies te veel leiden door de wensen van de opdrachtgevers (want als ze dat niet doen gaat de opdracht naar een ander die ‘wel wil luisteren’). Ook wij hebben dergelijke ervaringen opgedaan en dit in onze artikelen als onderzoeken door ‘wensecologen’ bestempeld.

Gemeenten, provincies en festivalorganisatoren maken graag gebruik van dat soort adviesbureaus vanuit de gedachte: ‘wie betaalt, bepaalt’.

Voor mensen met belangstelling voor natuurbescherming of het openbaar bestuur een zeer lezenswaardig artikel!