Medisch en fysiologische aspecten van geluidhinder bij evenementen

Onze stichting krijgt van belangstellenden veel inhoudelijke vragen over geluidshinder bij evenementen; de laatste tijd met name ook over de medische aspecten van die geluidshinder. Dat was voor het bestuur van GSD reden om een groepje deskundige sympathisanten van de stichting te vragen om een nota op te stellen over de medische en fysiologische aspecten van geluidshinder bij evenementen. Doel was een stuk te schrijven dat de leemten in de “Nota Evenementen met een Luidruchtig Karakter” (de zogenaamde Nota Limburg) opvult en de medische kant van geluidshinder reliëf geeft.

Onder redactie van GSD-voorzitter Theo van Gelder is er de afgelopen maanden hard gewerkt aan de Nota Medische en Fysiologische Aspecten van Geluidshinder bij Evenementen. U kunt de Nota hier lezen. Een gedegen en wetenschappelijk onderbouwd stuk, dat veel inzicht geeft in de relatie tussen gezondheid en de vaak forse geluidshinder bij evenementen.

In het bijzonder vragen wij uw aandacht voor het onderscheid tussen hoorbaar en voelbaar geluid en de zogeheten “niet-auditieve vormen” van geluidshinder die worden beschreven in hoofdstuk 2. De niet-auditieve gezondheidsschade van geluidhinder komt uitgebreid in hoofdstuk 4 aan de orde.

Wat mogen omwonenden van hun gemeente verwachten bij evenementen?

Wat mogen omwonenden van hun gemeente eigenlijk verwachten bij evenementen? Dit is de centrale vraag die wordt gesteld in het recente onderzoeksverslag van de Nationale Ombudsman “Van een koude kermis thuiskomen“.
Het is de vraag of en in hoeverre gemeenten behoorlijk omgaan met omwonenden van evenementen. Wat GSD betreft zijn de bevindingen van dit onderzoek buitengewoon herkenbaar voor de situatie rond de (meerdaagse) evenementen in de Groene Ster. De gelijkenis in dit rapport met de situatie in de Groene Ster is dermate treffend dat we u dit onderzoek niet willen onthouden.

Klik hier voor het rapport ‘Van een koude kermis thuiskomen‘.

In het rapport wordt verder ook verwezen naar de zogenaamde ‘behoorlijkheidswijzer‘. Een soort leidraad c.q. checklist waarmee volgens de Nationale Ombudsman overheden bij de uitvoering van hun taken zouden moeten werken om met een behoorlijke manier om te gaan met burgers.

Festivals in Groene Ster onrechtmatig

Vanaf 14 juli 2017 zijn (of waren) meerdaagse festivals in de Groene Ster onrechtmatig. Op dit ogenblik geldt dat voor het laatste meerdaagse festival van dit seizoen, Psy-Fi. Het vorige onrechtmatige festival was Welcome to the Village (WttV). Het hoe en waarom van deze situatie is hier al meerdere keren aangestipt, maar in dit bericht willen we er toch nog een keer dieper op ingaan. In feite hebben deze twee festivals namelijk geen enkele juridische basis waarop zij vergund zouden kunnen worden. In feite zijn ze doodgewoon illegaal.

Met een (deel) uitspraak in de bodemprocedure Psy-Fi 2015 heeft de meervoudige kamer van de Rechtbank Noord-Nederland (RbNN) op 14 juli 2017 bepaald dat de omgevingsvergunning uit 2014, die meerdaagse festivals mogelijk maakt, niet buiten de kaders en bepalingen van het huidige bestemmingsplan mag komen. Dat wil zeggen dat deze omgevingsvergunning niet in strijd mag zijn met het bestemmingsplan – en dus nu in feite geen enkele betekenis meer heeft. De aanvullende omgevingsvergunning uit 2015 (nr. 11007379) is door de rechtbank eveneens vernietigd.

Evenementenvergunningen kunnen dus alleen worden verleend indien ze passen in het bestemmingsplan of, mits niet strijdig daarmee, een omgevingsvergunning. In de evenementenvergunning van zowel WttV 2017 en Psy-Fi 2017 wordt door het College van B & W echter (gedachteloos) gesteld:

(gezien dat) …”het evenement past binnen de verleende omgevingsvergunning en de aard van het
evenement niet zodanig is dat het zich niet verdraagt met het karakter van de gevraagde
locatie in relatie tot bescherming van de openbare orde en veiligheid”…

Maar die evenementenvergunningen hebben geen enkele rechtskracht, omdat er geen sprake is van een onderliggende omgevingsvergunning die op rechtmatige wijze ontheffing kan verlenen voor het strijdig gebruik met het bestemmingsplan van De Groene Ster. Dat betekent dat op het gebied van geluid, bouwen, activiteiten, kamperen, etc. een festival binnen de normen van het bestemmingsplan moet blijven. Concreet wil dat zeggen:

  • geen activiteiten tussen zonsondergang en zonsopkomst
  • verbod tot bouwen en het (tijdelijk) oprichten van bouwwerken
  • verbod op produceren van elektronisch versterkt geluid
  • verbod op kamperen
  • etc.

Dat na de uitspraak van de rechter WttV 2017 en Psy-Fi 2017 zonder een deugdelijke omgevingsvergunning gewoon door konden gaan zonder dat de gemeente Leeuwarden ook maar iets met bijvoorbeeld gedoogconstructies heeft ‘gerepareerd’, maakt beide festivals onrechtmatig en zelfs illegaal.
Frappant, zeker voor de liefhebber: de gemeente Leeuwarden tracht een evenementenvergunning te legitimeren met een omgevingsvergunning die door de rechter ondeugdelijk is verklaard en vernietigd… Probeer zoiets maar eens als gewoon mens, denk je dan.

Het is om die reden dat GSD, als enig logisch antwoord op deze uitzonderlijke praktijken van de gemeente Leeuwarden, vandaag een viertal ‘verzoeken tot handhaving’ heeft ingediend met de onderwerpen:

  • verbod op bouwen;
  • verbod op elektronisch versterk geluid;
  • kampeerverbod, en
  • gebruik openbare ruimte (afsluiting e.d.)

GSD heeft spijt

GSD heeft spijt dat ze akkoord is gegaan met het verzoek van de rechter om in overleg te gaan met de gemeente Leeuwarden over festivals in de Groene Ster. De rechter deed dit verzoek tijdens de zitting in kort geding op 18 juli jongstleden tegen de gemeente Leeuwarden. Met dit verzoek hoopte hij de reeks van voortdurende rechtszaken te doorbreken die GSD al verscheidene keren heeft aangespannen (en gewonnen) tegen de gemeente Leeuwarden. GSD moest toezeggen dat zij geen voorlopige voorziening zou aanvragen over WttV 2017 en Psy-Fi 2017, en de gemeente werd verzocht GSD te betrekken in de besluitvorming omtrent festivals in de Groene Ster.

Er heeft inmiddels een viertal overlegsessies tussen Leeuwarden en GSD plaatsgevonden. Het eerste overleg ging vooral over het aftasten van elkaars invalshoeken. Het ging hierbij al direct mis voor wat betreft de opvatting over de reikwijdte van het overleg. Dat overleg zou volgens Leeuwarden namelijk alleen mogen gaan over festivals in 2018 en daarna. GSD was echter van mening ook inbreng te mogen leveren bij de besluitvorming omtrent de twee (toen nog) aanstaande festivals in 2017, WttV en Psy-Fi. Temeer ook omdat de huidige omgevingsvergunningen – die meerdaagse festivals in de Groene Ster mogelijk maken – door de rechter zijn vernietigd in de bodemprocedure Psy-Fi 2015. Voor WttV was nadere inbreng niet meer mogelijk, daarvoor was de resterende tijd te kort. Maar voor Psy-Fi waren er nog twee tot drie weken om zaken eventueel in bij te sturen. De gemeente was hierover erg terughoudend, maar wilde met behulp van interne specialisten (ambtenaren evenementencoördinatie, milieu/geluid, vergunningen, etc.) kijken wat mogelijk was. GSD benadrukte hierbij dat daar waar (vermoedelijk) wordt afgeweken van eerdere gerechtelijke uitspraken, dit natuurlijk wel nader ter sprake moest komen in het overleg. Het Geluidsbeleid 2017 van de gemeente is in het geval van Psy-Fi zo’n item.

Het tweede overleg ging over een voorstel van GSD voor een andere indeling van het festivalgebied waardoor een deel van de Groene Ster (de twee meest westelijke strandjes) toegankelijk zou blijven voor recreanten. De gemeente gaf aan hier wel wat voor te voelen, maar wilde dit eerst bespreken met Psy-Fi. De festivalorganisatie bleek echter niet geïnteresseerd.

Het derde overleg betrof het onderwerp geluid, om de ontheffing in lijn te brengen met eerdere gerechtelijke uitspraken in het kort geding Psy-Fi 2016. Dit overleg eindigde zonder een enkele toezegging van de gemeente. Later zou uit de vergunning (geluidsontheffing) blijken dat de gerechtelijke uitspraken in het geheel niet werden gevolgd, maar dat juist het (hiermee strijdige) gemeentelijke Geluidsbeleid 2017 voor de geluidsontheffing van Psy-Fi werd ingezet. Let wel, deze beslissing betekent in feite een vergroting van de toegewezen geluidsruimte voor Psy-Fi ten opzichte van 2016.

Het vierde overleg betrof een spoedzitting op verzoek van Leeuwarden naar aanleiding van de weigering van Tytsjerksteradiel om een omgevingsvergunning voor parkeren t.b.v. Psy-Fi af te geven. GSD stelde voor om evenals in 2016 het parkeerterrein van het WTC te gebruiken. Een optie die destijds had bewezen in grote mate de parkeeroverlast en gevaarlijke situaties op de Alddiel en Woelwijk, zoals tijdens Psy-Fi 2015, te kunnen voorkomen. De WTC-optie was echter onbespreekbaar voor Psy-Fi en gemeente. Tussen haakjes: tijdens de bijeenkomst bleek dat vóór het overleg met GSD er tussen gemeente en Psy-Fi al besloten was dat het gebied van de ‘Grote Grazers’ (ten zuiden van de Groene Ster) als parkeerruimte voor Psy-Fi zou worden ingezet. Een aantal dagen later besloten Leeuwarden en Psy-Fi echter alsnog het WTC in te zetten als parkeergebied voor festivalgangers. Waarbij in de media nog eens fijntjes door Psy-Fi werd aangegeven dat het besluit voor de WTC-optie eigenlijk de ´schuld´ is van GSD omdat zij niet mee wilde werken aan de optie van de ‘Grote Grazers’. Volstrekte lariekoek natuurlijk – het is immers de gemeente die de beslissing uiteindelijk neemt, en niet GSD – maar altijd goed om GSD in een kwaad daglicht te stellen. Tja, Psy-Fi heeft inmiddels al een aardig ‘trackrecord’ om via de media instanties in een kwaad daglicht te stellen als zij haar zin niet krijgt van die instanties. Of dat nu de gemeente is of GSD maakt de organisatie niet uit. Overigens was de ‘Grote Grazers’-optie sowieso niet haalbaar, simpelweg omdat het terrein zoals het er nu bij ligt volkomen ongeschikt is om er auto’s te parkeren.

conclusie
De vier hierboven beschreven gesprekken hebben uiteindelijk ‘nul-komma-nul’ resultaat opgeleverd voor GSD, en dus de omwonenden. Dit is erg frustrerend voor ons, maar eigenlijk toch ook weer geen verrassing. We gingen destijds al schoorvoetend akkoord met de rechter; en de nodige argwaan en scepsis hebben we toen ook al kenbaar gemaakt.
De balans opmakend, concludeert GSD dat ze tijdens de zitting van 18 juli wellicht meer had kunnen bereiken door niet in te gaan op het verzoek van de rechter om te gaan overleggen met Leeuwarden, maar in plaats daarvan van hem een uitspraak te verlangen in het aangespannen geding. GSD heeft eigenlijk spijt akkoord te zijn gegaan met het verzoek van de rechter.

Het Psy-Fi festival is al in een ver gevorderd stadium van opbouw en zal aanstaande week van start gaan. Ons aandeel van de ‘deal’ met rechter, gemeente en festivalorganisaties hebben we gestand gedaan: we hebben eerlijk getracht te overleggen, en we hebben géén verzoek voor een voorlopige voorziening ingediend. De gemeente (en ook Psy-Fi) hebben nog bitter weinig laten blijken van de wil om enige uitvoering te geven aan deze deal. Dat laat GSD geen andere keus dan toch weer diverse acties op te starten omdat, strikt genomen, er op dit moment geen juridische basis bestaat, anders dan de bepalingen in het huidige bestemmingsplan, om meerdaagse festivals te organiseren in de Groene Ster. Daarover later meer……

Gevolgen zitting Voorlopige Voorziening WttV 2017

De gevolgen van de uitspraak – of liever gezegd de visie – van de rechter in de zitting voor een voorlopige voorziening (VoVo) in verband met het festival Welcome to the Village (WttV) 2017, wordt door partijen enigszins verschillend opgevat. De gemeente Leeuwarden is van oordeel dat zij in samenspraak met festivalorganisaties en GSD (Stichting Groene Ster Duurzaam!) ernaartoe moeten werken dat vóór het aanbreken van het festivalseizoen 2018 het hele spectrum van vergunningen in De Groene Ster goed is uitgewerkt. Met name de belangen van omwonenden en recreanten moeten hierbij nadrukkelijk en evenwichtig worden afgewogen. Mocht GSD tijdens dit proces het gevoel krijgen dat die belangen opnieuw aan het kortste eind dreigen te trekken, kan (en zal) de stichting weer naar de rechter stappen. De gemeente heeft het over een eindsituatie in 2018. Dat is op zich weliswaar juist, maar GSD benadrukt dat het bewuste proces natuurlijk al wel hoort te beginnen op de eerste dag van de zitting – 18 juli 2017 – en dat er dus op dit moment ook al samengewerkt moet worden om de vergunningverlening voor de dit jaar resterende festivals vorm te geven.

Met deze nuancering heeft de gemeente moeite. Zij waren vooral gefocust op het vergunningenaspect voor de festivals in 2018, terwijl GSD nu al inspraak wil en betrokkenheid bij de twee resterende festivals. In het geval van WttV was de tijd tussen uitspraak en vergunningverlening slechts twee dagen, en daarom te kort om nog op zinnige wijze enige invloed op dat festival te hebben. Daar komt bij dat GSD, op basis van de rechterlijke visie, als tegenprestatie voor de samenwerking de voorlopige voorziening WttV 2017 heeft moeten intrekken.

Inmiddels hebben gemeente en GSD al weer twee gesprekken achter de rug waarbij GSD haar wensen en visie op het aanstaande vergunningenpakket voor Psy-Fi 2017 naar voren heeft gebracht. Van gemeentezijde gaat men daar nu naar kijken. Aankomende dagen zullen we zien in hoeverre de gemeente de handschoen tot samenwerking serieus oppakt.

Vernietiging verleende geluidsontheffingen

De Rechtbank Noord-Nederland heeft op 26 juni jongstleden de vernietiging uitgesproken over de verleende geluidsontheffingen voor het festival Welcome to the Village (WttV) editie 2015 en 2016. De stichting Groene Ster Duurzaam (GSD) had over deze ontheffingen een bodemprocedure aangespannen tegen gemeente Leeuwarden omdat de bezwaren die de stichting in eerste termijn heeft aangedragen door de gemeente zijn verworpen. De zitting werd gehouden op 13 april van dit jaar. Op deze site is hierover destijds een bericht gepubliceerd.

In het kort komt de uitspraak hierop neer:

  • de gemeente heeft onvoldoende haar gevoerde geluidsbeleid gemotiveerd omdat geen gedegen onderzoek is gepleegd naar de gevelwering van woningen;
  • de rechter stelt GSD in het gelijk dat op de referentiepunten ook de dB(C) norm (de beruchte lage bastonen) moet gelden i.p.v. deze enkel te herleiden vanuit dB(A) op 25 meter van de podiumpositie, de zogenaamde ‘Front of House’/regietoren positie;
  • een geluidsontheffing mag alleen worden gegeven op basis van een gedegen geluidsplan en akoestisch rapport die beide aangeleverd moeten worden bij de aanvraagprocedures (wat veelal niet gebeurt; zo ook bij de aanvraag voor de geluidsontheffing Psy-Fi 2017);
  • de in de ontheffing genoemde geluidsgrenswaarden moeten aangemerkt worden als maximale waarden die niet overschreden mogen worden in plaats van langtijdgemiddelde beoordelingswaarden zoals de gemeente ze liever wenst te hanteren.

Op basis van bovenstaande uitspraken heeft de rechtbank de verleende geluidsontheffingen vernietigd. De gehele uitspraak kan hier worden gevonden.

Dit gaat ongetwijfeld repercussies hebben op het onlangs uitgegeven Geluidsbeleid 2017 van de gemeente, de nog af te geven geluidsontheffingen voor de aanstaande festivals WttV en Psy-Fi en de zitting op 4 juli a.s. voor de meervoudige kamer die GSD heeft aangespannen tegen de gemeente ter zake van Psy-Fi 2015 en 2016.

GSD is van mening dat door de bovenstaande uitspraak van de rechtbank er weer een belangrijke stap is gezet om de (geluids)overlastproblemen, veroorzaakt door grote meerdaagse festivals in de Groene Ster, meer in te dammen. Voor de goede orde is van belang te vermelden dat de gevoerde ‘strijd’ van GSD niet gericht is tegen de festivalorganisaties zelf (hoewel zij wel belanghebbende zijn) maar tegen de gemeente die haar die vergunningen en ontheffingen verleend. Een gemeente die naar oordeel van GSD te vaak het recreatiepark de Groene Ster beschouwd als een evenemententerrein pur sang voor commerciële marktpartijen met alle overlast voor omwonenden en recreanten van dien.

Het gehele dossier over de bodemprocedure rond de vergunningverlening van het festival Welcome to the Village kunt u hier vinden.

Bodemprocedure Psy-Fi 2015 en 2016

De bodemprocedure Psy-Fi 2015 (en mogelijk ook meteen die voor 2016) voor de meervoudige kamer van de Rechtbank Noord-Nederland komt eindelijk in zicht. Deze procedure is bijzonder belangrijk in de reeks juridische stappen die GSD aan het zetten is!

Dinsdag 4 juli 2017 om 10:00 uur zal de zitting bij de rechtbank in Leeuwarden, Zaailand 102 (i.v.m. veiligheidscontrole graag rond 9:45 aanwezig zijn), plaatsvinden.

Waar we op 4 juli gaan inzetten zijn vier punten:

  • Omgevingsvergunningen
  • Geluid (omdat dan de uitspraak van het kort geding van 13 april jongstleden nog steeds niet bekend zal zijn)
  • Beperking van de toegang tot de Groene Ster en
  • Vernieling van de Groene Ster.

Wat we helaas hebben moeten laten varen zijn Flora en Fauna; enerzijds omdat een contra-expertise tegen een eerder, nogal eenzijdig “rapport” van onderzoeksbureau Altenburg & Wymenga ons veel te veel zou kosten. Anderzijds omdat de beroepsnatuurbeschermers hebben afgehaakt; dat kan ook eigenlijk niet anders omdat met de nieuwe natuurbeschermingswet beschermde soorten in feite voortdurend verstoord mogen worden (zolang hun nesten en holen maar intact worden gelaten)…

Uw aanwezigheid bij deze zitting is van belang.
U hoeft alleen maar toeschouwer te zijn, maar GSD kan uw stille steun tijdens de zitting goed gebruiken.

Juridisch is GSD er klaar voor!

Update 5 juli 2017: Een impressieverslag over de zitting vindt u hier.

De Beleidsregel Geluid 2017 stelt teleur

De Beleidsregel geluid 2017 stelt fors teleur. Het zegt de burger transparantie te willen bieden, maar blijkt in plaats daarvan niet alleen een mengelmoes van onjuiste beweringen en foutieve verwijzingen naar vakliteratuur, maar zelfs een regelrechte mystificatie van de erin “behandelde” geluidsmaterie. Dit is de conclusie die de stichting Groene Ster Duurzaam! trekt na bestudering van de beleidsregel in samenhang met alle verwijzingen naar relevante regelgeving en jurisprudentie. De beleidsregel vindt u hier en de verwijzingen hier. Een eerdere beschouwing over de Beleidsregel Geluid 2017 door GSD vindt u hier.

Met name voor het maar liefst vijf dagen lange festival Psy-Fi betekent deze Beleidsregel vooral een verruiming van de regels.

De gemeente verwijst naar juridische procedures. Maar precies die aspecten waar door de rechter duidelijke uitspraken over zijn gedaan — zoals bijvoorbeeld eindtijden en geluidsbewaking — worden niet gevolgd, maar daarentegen consequent, en altijd lijnrecht tegen reeds eerder gevelde vonnissen in, verruimd.

In de paragrafen onder “Uitleg dB(C) norm”, op pagina 7, probeert de gemeente verwarring – in plaats van transparantie – te zaaien door allerlei vreemdsoortige (en voor de evenementenpraktijk helaas onware) uiteenzettingen over het verschil tussen dB(A) en dB(C). Hiervoor wordt zelfs de hulp van een voor deze materie betekenisloze exoot als “dB(B)” zonder enig verder aanwijsbare reden ingeroepen.

De hele sectie doet van begin tot eind vreemd en onwaarschijnlijk aan.

Laat het daarom hier maar weer eens duidelijk gezegd worden:

  • dB(A) is grofweg al het meetbare geluid boven 1000 Hertz. In dB(A) wordt gemeten met een filter dat alles beneden de 1000 Hertz grotendeels weglaat.
  • In dB(A) meet je maar een paar procent van de werkelijke geluidsdruk van de bas.
  • dB(C), de bastonen, is al het meetbare geluid BENEDEN 1000 Hertz. In dB(C) wordt in principe zonder enig filter gemeten.
  • In dB(C) valt de werkelijke geluidsdruk van de bas het beste te meten.

Daar zit verder geen woord latijn bij. Wilt u weten hoe het staat met de hoeveelheid bas: gebruik dan de methode die daar het best bij past. En dat is meten in dB(C).

Nog ernstiger is, dat deze Beleidsregel niet meer dan een schijnzekerheid suggereert met de SCHIJNBARE grens van niet meer dan 10 dB aan bas bovenop de toegestane 103 dB(A). Alleen al het voorstel om een meetreeks van 5 minuten in plaats van de door de HMRI (“Handleiding Meten en Rekenen”) voorgeschreven 1 minuut toe te passen, voegt op zich al  enkele dB’s extra toe aan de geluidsruimte die de organisator gegund wordt, en dus aan de te verwachten geluidsoverlast.

Bij een feitelijke NON-bewaking echter, zoals die te verwachten valt bij een meetreeks van 15 minuten zoals die in de Beleidsregel nu wordt voorgesteld, zal er echter sprake zijn van VEEL hogere waarden dan in de Beleidsregel als uiterste grens wordt gesuggereerd. Dit vergroot de rechtsonzekerheid voor de omwonenden, is een aanslag op hun woongenot, en is tevens absoluut in tegenspraak tot de transparantie en de balans die de gemeente Leeuwarden omwille van de burger zegt na te streven.

Deze Beleidsregel wil verder een ongebruikelijke meettolerantie toepassen: eentje namelijk die de meetresultaten uitsluitend OMLAAG brengt. Dit is een uitzonderlijk vreemde maatregel waartoe men alleen op basis van oneigenlijke besluitvorming kan zijn gekomen. E.e.a. lijkt bij nader bezien hoofdzakelijk te zijn bedacht om de kans op het formeel begaan van een overtreding door een organisator zo klein mogelijk te houden.

Conclusie:

Deze Beleidsregel staat in zijn geheel lijnrecht op de Nota Limburg (die de gemeente beweert te volgen), houdt zich ten onrechte niet aan de HMRI (die de gemeente beweert te raadplegen), slaat zonder onderbouwing de waarschuwingen in het document “ISO 1996 Acoustics” in de wind (die de gemeente beweert te respecteren), DISrespecteert eerdere vonnissen van de rechter, en is bovendien in de balans tussen omwonenden en evenementen te zeer en te nadrukkelijk ten nadele van uitsluitend de omwonenden.

Update:

Op 13 maart 2017 heeft het GSD-bestuur tegenover de gemeenteraad Leeuwarden haar bezwaren kenbaar gemaakt tegen de nieuwe beleidsregel Geluid. Klik hier voor de inspreektekst van GSD.